Legitymacje szlacheckie na terenie zaboru pruskiego
: sob 11 maja 2013, 00:33
Mam małe zagadnienie dotyczące procesu legitymacji szlacheckich na terenie byłego zaboru pruskiego.
Najpierw to co udało się na ten temat znaleźć w Genealogii Dworzaczka:
„W zaborze pruskim nie istniała żadna prowincjonalna władza administracyjna zajmująca się legitymacjami szlacheckimi. Sprawy te skupiały się w Berlinie, do r. 1848 w ministerium domu królewskiego, potem łącznie w ministerstwach sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, od r. 1854 znów w ministerium domu królewskiego, aż wreszcie od r. 1855 aż po r. 1918 w specjalnie dla tego celu stworzonym królewsko-pruskim Urzędzie Heroldyjnym (Heroldsamt) w Berlinie stanowiącym wydział tego ministerium. Wydawane przez ten urząd w ciągu XIX, a także w XX w. poświadczenia filiacji, wbrew rozpowszechnionej tradycji o ich wielkiej rzetelności i ścisłości, nie świadczą dobrze o krytycyzmie naukowym jego pracowników.
Urzędowego spisu osób wylegitymowanych przez Heroldsamt nie ogłoszono drukiem. Wydawany przez tę instytucję Handbuch des Preussischen Adels (2 tomy, Berlin 1892-1893), przynosi wprawdzie pewną ilość rodzin o polskim pochodzeniu, ale są to niemal wyłącznie rodziny już całkowicie zniemczone.”
Tyle Dworzaczek.
W Rodach szlacheckich w Wielkopolsce w XVI-XIX w. sporządzonych przez pracowników Biblioteki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk na podstawie materiałów zebranych w archiwum dra Józefa Skowrońskiego można przeczytać:
„Zielińscy h. Jelita (..) dowód szlachectwa w Królestwie Polskim ok. 1825, potwierdzenie w Berlinie 1868 (Żernicki II, 581).”
Cytowany powyżej Żernicki to tom II Der Polonische Adel und die demselben hinzugetretenen anderslandischen Adelsfamilien. General-Verzeichniss autorstwa Emiliana Żernickiego-Szeligi, wydany w Hamburgu w 1900 r. Na stronie 581 tej księgi możemy przeczytać: „Zieliński W. Jelita – Grospolen 1571. Fuhrten um 1825 in Polen den Adelsbeweis. Ein Zweig in Berlin erhielt 1868 Preus. Adelsbestatigung (Nsk. – Gritzner. – Ad. M. Pol.).”
Moje pytanie brzmi: czy ktoś wie/ma doświadczenie czy, gdzie i jak dostępne są materiały dotyczące ww. legitymacji/potwierdzeń/poświadczeń filiacji dokonywanych przez Heroldsamt? Jaki zakres informacji zawierają? Czy jest jakiś spis osób wylegitymowanych (taka „niemiecka Sęczysowa” lub choćby sam prosty spis, z podaniem imion osób wylegitymowanych)?
Za wszelkie wskazówki/linki/podpowiedzi/doświadczenie będę bardzo wdzięczny!
Pozdrawiam serdecznie,
Michał
Najpierw to co udało się na ten temat znaleźć w Genealogii Dworzaczka:
„W zaborze pruskim nie istniała żadna prowincjonalna władza administracyjna zajmująca się legitymacjami szlacheckimi. Sprawy te skupiały się w Berlinie, do r. 1848 w ministerium domu królewskiego, potem łącznie w ministerstwach sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, od r. 1854 znów w ministerium domu królewskiego, aż wreszcie od r. 1855 aż po r. 1918 w specjalnie dla tego celu stworzonym królewsko-pruskim Urzędzie Heroldyjnym (Heroldsamt) w Berlinie stanowiącym wydział tego ministerium. Wydawane przez ten urząd w ciągu XIX, a także w XX w. poświadczenia filiacji, wbrew rozpowszechnionej tradycji o ich wielkiej rzetelności i ścisłości, nie świadczą dobrze o krytycyzmie naukowym jego pracowników.
Urzędowego spisu osób wylegitymowanych przez Heroldsamt nie ogłoszono drukiem. Wydawany przez tę instytucję Handbuch des Preussischen Adels (2 tomy, Berlin 1892-1893), przynosi wprawdzie pewną ilość rodzin o polskim pochodzeniu, ale są to niemal wyłącznie rodziny już całkowicie zniemczone.”
Tyle Dworzaczek.
W Rodach szlacheckich w Wielkopolsce w XVI-XIX w. sporządzonych przez pracowników Biblioteki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk na podstawie materiałów zebranych w archiwum dra Józefa Skowrońskiego można przeczytać:
„Zielińscy h. Jelita (..) dowód szlachectwa w Królestwie Polskim ok. 1825, potwierdzenie w Berlinie 1868 (Żernicki II, 581).”
Cytowany powyżej Żernicki to tom II Der Polonische Adel und die demselben hinzugetretenen anderslandischen Adelsfamilien. General-Verzeichniss autorstwa Emiliana Żernickiego-Szeligi, wydany w Hamburgu w 1900 r. Na stronie 581 tej księgi możemy przeczytać: „Zieliński W. Jelita – Grospolen 1571. Fuhrten um 1825 in Polen den Adelsbeweis. Ein Zweig in Berlin erhielt 1868 Preus. Adelsbestatigung (Nsk. – Gritzner. – Ad. M. Pol.).”
Moje pytanie brzmi: czy ktoś wie/ma doświadczenie czy, gdzie i jak dostępne są materiały dotyczące ww. legitymacji/potwierdzeń/poświadczeń filiacji dokonywanych przez Heroldsamt? Jaki zakres informacji zawierają? Czy jest jakiś spis osób wylegitymowanych (taka „niemiecka Sęczysowa” lub choćby sam prosty spis, z podaniem imion osób wylegitymowanych)?
Za wszelkie wskazówki/linki/podpowiedzi/doświadczenie będę bardzo wdzięczny!
Pozdrawiam serdecznie,
Michał