genealodzy.pl

Czasem w metrykach spotykam sie z okresleniami dawnych zawodow (pozycji folwarcznych): karbowy i polowy. Pozycje karbowego/karbownika dosc dobrze rozumien ale nie wiem dokladnie czym zajmowal sie polowy.

Odsyłam do linku: http://genealodzy.pl/index.php?name=PNp ... 4279#34279

W gospodarce folwarcznej oficjaliści dworscy (w tym np.: leśny, gumienny, polowy, karbowy) byli wolni i nie odrabiali pańszczyzny, często pochodzili ze zdeklasowanej szlachty służebnej.

Zarówno karbowy jak i polowy należeli do dozorczego personelu folwarcznego. Zachodzi miedzy nimi wiele podobieństw: obaj najczęściej byli chłopami, którzy służyli w zamian za całkowite lub częściowe zwolnienie z obowiązków pańszczyźnianych (co nie oznaczało bycia wolnym), albo za jakiś ekwiwalent w postaci pieniądza i naturaliów. Obaj wykonywali też podobną pracę - czuwanie nad prawidłowym wykonywaniem prac polowych.

Różniły ich zasadniczo trzy rzeczy:
Po pierwsze: polowy stał niżej w hierarchii służbowej od karbowego. Był jego pomocnikiem i podwładnym. Uwidaczniało się to wyraźnie w dużo niższym uposażeniu polowego.
Po drugie: Stopniowo w miarę rozwoju gospodarki folwarcznej, mniej więcej od lat dwudziestych XIX wieku, postępował proces zamiany personelu dozorczego z pańszczyźnianego na etatowy, przy czym w pierwszej kolejności chodziło o karbowych. Polowi dłużej pozostawali w systemie pańszczyźnianym (oczywiście nie dotyczy to dóbr oczynszowanych).
I po trzecie: W zakres obowiązków polowego wchodziło także zwykłe stróżowanie obsianych pól.

Powyższe informacje odnoszą się do XIX w. oraz do terenu Królestwa Polskiego


Pozdrawia
Piotr

__________

To bardzo ważne uzupełnienie. Dziekuję

Dzieki za te wyjasnienia. Zauwazylem rowniez, ze obowiazki karbowego czesto przechodzily z ojca na syna.

Tak, takie dziedziczenie funkcji po ojcu było dosyć częste, zwłaszcza w majątkach niewielkich, w których panował jeszcze duch dawnej tradycji patriarchalnej, który nakazywał nagradzać za długoletnią, wierną służbę. Jedną z form takiej nagrody była opieka nad rodziną oficjalisty lub sługi, której przejawem mogło być zatrudnianie na tym samym lub podobnym stanowisku jego dzieci.

Ta sprawa wiąże się także z Pana pytaniem, ponieważ o tym, że ktoś otrzymywał wyższe stanowisko np. karbowego, a ktoś inny niższe polowego czasem decydowały zasługi ojca, ale jeśli chodzi o tego ojca, to musiał się on wyróżniać przymiotami , które czyniły go przydatnym na jego stanowisku, a więc: umiejętnością kierowania ludźmi i egzekwowania dyscypliny oraz uczciwością i lojalnością wobec chlebodawcy wyrażającą się w stawianiu jego interesu zawsze na pierwszym miejscu. Niewątpliwie pewna bystrość umysłu i niewielka skłonność do trunków też odgrywała ważną rolę(regularne wykształcenie nie było potrzebne w tym fachu, ale choćby elementarna umiejętność liczenia na pewno tak).

Pozdrawiam
Piotr