genealodzy.pl

Sam nie wiem jak zacząć to pytanie, rzecz jest z pogranicza historii rodzin chłopskich i szlacheckich, mieszczańskich, itp.
Mam prośbę do przyjaciół z PolTG doświadczonych w tych tematach, oto wiele nazwisk które "wyjechały" do USA w dwu falach emigracji - pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku to głównie najbardziej ubodzy chłopi z Mazowsza, Podlasia, południa Polski, itd., ale w wielu przypadkach to wydają się nazwiska szlacheckie z wieków wcześniejszych, przeszukując np. parafie mazowieckie (par. Jasienica) Słownik Geograficzny... 1880-1902 podaje bardzo ciekawe opisy ludności: "...Szlachty obywateli - 47, szlachty drobnej - 340", itd. (już nie mówiąc o innej ciekawej informacji "W 1821 roku koloniści niemieccy usunęli się, a na ich miejsce osadzono gospodarzy").
Moje pytanie tyczy się "szlachty drobnej" w XIX w. - czy jako drobna szlachta kultywowali swoją tradycję szlachecką?, w jaki sposób?, czy też zubożenie i rozwarstwienie ziemi nastąpiło tak duże, że nie byli w stanie tego czynić?
Odkładamy historię rodzin szlacheckich "obywateli", ona jest dość dobrze opisana, ale czy taka "drobna szlachta" ma prawo do wspomnień i zachowania tradycji jako ci, których pradziady byli w pełni szlachtą?
Powiecie tak: Tadziu, to wymaga każdorazowego genealogicznego badania w głąb czasu, każdej rodziny, ale czasami zapisy/księgi z danych lat się nie zachowały, czasami nic już nie można odtworzyć. Ja tylko liczę na prawo zadania pytania generalnego w imieniu wielu "nazwisk", które szalechectwo w dawnych wiekach "potraciły" z bardzo wielu różnych przyczyn, o tym literatura jest duża - a więc czy można, obok bardzo ciekawej tradycji chłopskiej (Reymont się kłania, Amerykanie "Chłopów" czytają z wielkim zainteresowaniem, są inne ciekawe tłumaczenia i opisy zycia rodzin chłopskich w XIX w.), pomagając tym rodzinom w próbach opisania życia ich przodków w Polsce pod zaborami w XIX wieku i wcześniej, powiedzieć, że te "nazwiska" mogły kultywować pewne tradycje swoich pradziadów szlacheckich mimo zubożenia? Jak? Ktoś z tym się spotkał w swoich rodzinach? Nie chodzi mi o literaturę, ale o bardzo bogate doświadczenie wielu z Was jako genealogów szperających w całej Polsce po parafiach, zapiskach, rekordach, czyli Was i historii waszych rodzin i sąsiadów.
Dzięki za wszelkie refleksje, nawet za takie pytanie druzgocące!
Wasz,
Tadeusz

Tadziu, Druhu Serdeczny
Temat fantastyczny, opisany w literaturze, a i do dzisiaj żywy na Północnym Mazowszu. Postaram się na ten temat napisać coś na sąsiednim forum, bo tam mam zaczęte pokrewne wątki.
Pozdrawiam serdecznie
Waldek

Są rodziny, których poza nazwiskiem nic już nie łączy z tradycją szlachecką, chociaż mieszkają blisko swojego rodowego gniazda (bardzo wiele nazwisk uległo zresztą różnym zmianom, zjawisko to jest jeszcze stosunkowo słabo opisane).
Są również na Mazowszu rodziny, które nadal siedzą na swoich "częściach dziedzicznych", nabytych przez przodków od książąt mazowieckich, potrafią wyliczyć swoich przodków od tego okresu (kilkanaście pokoleń wstecz), papiery rodowe, liczące setki lat, nadal przechowują we dworze, nieraz dwustuletnim, używają przydomków i herbów, zachowują szereg obyczajów szlacheckich, w codziennych stosunkach odróżniają szlachcica od chłopa, w obrębie własnego stanu zawierają związki małżeńskie, ich przodkowie nie w XVIII w., ale jeszcze w XX w. od święta używali szabli i pasów kontuszowych. Są najbardziej konserwatywną grupą społeczną w Polsce. Sięgające średniowiecza spisy wsi i ich właścicieli na Mazowszu, pod względem miejscowości i występujących w niej nazwisk w dużym stopniu pokrywają się z dzisiejszymi książkami telefonicznymi.

Andrzej Nowik