genealodzy.pl

Witam

Tu i ówdzie można natknąć się na strzępki informacji nt. przywilejów szlacheckich wileńskich mieszczan (niestety nie zapisałem linków do tych miejsc; pamiętam że chodziło w sumie o kilka miast - chyba pięć, w tym Wilno). Otóż podobno król (który?) nadał im przywilej zrównujący ich praktycznie ze szlachtą (m.in. posiadanie ziemi, nietykalność osobista bez wyroku itp). Niestety - nikt nie podaje źródła takich informacji ani żadnego namiaru na cokolwiek (dokument, książkę), nawet w odpowiedzi na wprost zadane pytanie.

Zdania na które się natknąłem (z pamięci - więc może nie dosłownie):
- "wszyscy mieszczanie Wilna zostali nobilitowani"
- "mieszczanie Wilna zostali włączeni do stanu szlacheckiego""
- "mieszczanie wileńscy byli traktowani formalnie jako szlachta" (co znamienne - tutaj nikt nie mówi o włączaniu ich czy zaliczaniu wprost w poczet szlachty)
- "mieszczanie posiadali większość przywilejów szlacheckich" (w domyśle: ale szlachtą de facto się nie stali).

Chciałbym poprosić o w miarę szczegółowe informacje - jak było na prawdę, albo namiar na źródła które mogłyby odpowiedzieć na pytania:
- który król nadał mieszczanom wileńskim te przywileje i kiedy? (idealnie byłoby też dowiedzieć się dlaczego)
- czy rzeczywiście chodzi o faktyczne przyznanie szlachectwa, czy też "tylko" niektórych przywilejów właściwych dla szlachty?
- jeśli chodzi o faktyczne szlachectwo, to czy było ono osobiste czy dziedziczne?
- na czym dokładnie polegały te przywileje (tzn. jakie to były przywileje)?

Dzięki za wszelką pomoc

"W następnych latach ważniejszemi jeszcze przywilejami obdarzył' Zygmunt August Wilno: na sejmie w r. 1560 odbytem miasto razem ze szlachtą otrzymało pozwolenie wysyłania na sej­my posłów swoich, z czego też zaraz skorzystać nie zaniedbało na sejmie unii; inny zjazd litew­ski, w Grodnie w 1568 dokonany, nadał miesz­czanom, którzy będą sprawować nie nagannie urzędy miejskie, przywilej szlachectwa i wszyst­kie jego prerogatywy; magistratowi zatwierdził używanie dawnej pieczęci z wyobrażeniem św. Krzysztofa na czerwonym laku, a nakoniec za­pewnił mieszkańcom Wilna sprawiedliwość w roz­dawaniu gospód dla posłów i dworu królewskie­go. Od tej epoki poczyna się wyzwolenie stanu miejskiego w stolicy litewskiej i przypuszczenie go do swobód krajowych wraz z innemi stanami obu narodów, połączonych ostatecznie na sejmie lubelskim 1569 r."

Przywileje królewskie nadały mieszczanom wileńskim prawa, przysługujące szlachcie jak: prawo wysyłania posłów na sejm, zwolnienie z opłat podatkowych, ale nie czyniły z nich szlachciców. Byli to mieszczanie , korzystający z pewnych przywilejów szlacheckich.
Rajcy miejscy otrzymywali nobilitację, ale było to szlachectwo osobiste, niedziedziczne.

Witam, był tu już taki temat i na pewno to tu gdzieś jest, podam to co pisali wtedy Włodek i Darek, dodam ze Starozakonni na Litwie za króla Stefana Batorego po ochrzczeniu się w wierze katolickiej, też stawali się szlachtą, ale nie wiem czy dziedziczną, pozdrawiam - Julian ;

......to co szlachectwem nazywasz związane było z prawem uczestnictwa w wyborach tj królewskich elekcjach.
Pośrednio, przez reprezentantów
Gdańsk, Elbląg, Kraków, Lwów, Poznania, Sandomierz, Toruń, Warszawa, Wilno
miały, a raczej miewały, swoich reprezentantów.
Jakąś analogię i do wolności osobistych można robić, choć niepełną.

........ o Lwowie:
"Możliwa była także forma nobilitacji zbiorowej, jak w przypadku nobilitacji miasta Lwowa gdy Jan Kazimierz podniósł wszystkich obywateli miasta do godności szlacheckiej. Choć niektórzy twierdzą że nobilitowano wtedy nie mieszczan ale miasto jako takie, by stworzyć konstrukcję prawną uzasadniającą jego udział w Sejmie. Faktem jest, że w Galicji dobra tabularne obok szlachty mieli prawo posiadać mieszczanie Lwowa tworząc w ten sposób polski odpowiednik angielskiej gentry – właścicieli ziemskich nie posiadających tytułu szlacheckiego. Taki właściciel dóbr tabularnych egzekwujący związane z nimi prawa dominikalne to odpowiednik angielskiego lord-of-the-manor niebędącego parem."
http://edu.gazeta.pl/edu/h/Nobilitacja

Dzięki za tropy i sugestie. Julianie - o właśnie coś takiego jak piszesz o przypadku Lwowa mi chodzi - tzn. tak odebrałem napotykając w sieci wzmianki o których wspominałem. Przeczytałem już trochę o historii Wilna (jak na te kilka dni) i owszem, natknąłem się na przedstawicieli i reprezentantów, rozciągnięcia niektórych wolności osobistych na mieszczan, oraz przywilejów dla mieszczan "na urzędach" itp. Może jestem w błędzie, ale wydaje mi się że nie o to dokładnie chodzi, no chyba żeby je wszystkie potraktować całościowo.
Na chwilę obecną moja ciekawość jeszcze się nie nasyciła - szukam dalej, będę wdzięczny za kolejne wskazówki.

Artur to o Lwowie pisał nasz kolega Darek P., to powyżej pisał także nasz kolega Włodek S., ja po prostu czytam tu co ludzie mądrego piszą i notuje co ważne. Osobiście szlachectwem w miastach się nie zajmowałem, ale czytałem o Krakowie, ze któryś król dla Krakowa nadał szlachectwo i prawa z tym związane. Władysław Łokietek za zdradę Krakowian i otworzenie bram dla przeciwnika Łokietka, już jako król W. Łokietek te prawa Krakowowi cofnął, ale następny król znowu je potwierdził dla Krakowa, o Wilnie nic nie wiem - pozdrawiam - Julian