Strona 1 z 1

O Eysymonttach - litewscy czy jaćwiezcy?

: śr 29 kwie 2015, 13:43
autor: Ludwik_Olczyk
Moi mili.

Właśnie odpisuję na list od pani Alicji Rybałko i wydaje się, że może ktoś tutaj może coś więcej dodać w niniejszej sprawie. Chciałbym w tej sprawie nie opierać się na wierze, lecz na faktach. Tylko gdzie ich szukać?
Znam publikacje Karpyzy, owszem, jest dostepna w sieci. Tylko ze znam tez litewski...

Reples oznacza po litewsku obcegi albo szczypce. Kerepla oznacza niedolege. Jakos to wszystko malo mi sie kojarzy z ksiazecymi imionami Litwinow. Totez nie akceptuje tego ksiazecego pochodzenia Repli i koniec. Nawiasem mowiac ta nazwa ma litewska wersje i aktualnie pisze sie Replenai.

Rowniez Burniewo, Trumpy, Ejsmonty to jak najbardziej litewskie nazwy. Burna to usta, trumpas to krotki, a etymologie Eismantas zna Pan pewnie.

Pozdrawiam,
Alicja
Jestem przekonany, że nazwa Eisimonty jest odimienna, lecz sama rodzina miała starsze korzenie miejscowe niż tradycja litewska i znam opinie głoszone przez naukowców, że źródłosłowie jest pochodzenia jaćwiezkiego (podobnie jak w przypadku Cydzików, zob. W. Giełżyński "Jaćwięgi są wśród nas"). Podejrzewam, że podobnie może być z Burniewem, które tą nazwę nosi już w 1539 roku (XVII tom AVAK-u), a jak się bardziej wczytam w Metryki Litewskie, to może i znajdą się wcześniejsze wzmianki. I wątpię w pochodzenie litewskie też dlatego, że rodzin stricte litewskich tu prawie nie było. Studiując dokumenty sądowe z XVI wieku z terenu Powiatu Grodzieńskiego widać wielkie wpływy ruskie na nazewnictwo, zwłaszcza imion. Mamy tu Stetków, Iwanów, Hrehoryh, Kaleników, Daniłów, Mikitów etc.

Może Pac Eisimontowicz (1489), miał imię pochodzenia litewskiego, lecz etymologia podana przez Wolffa budzi moje wątpliwości, zwłaszcza, że ok. 1440-1450 występuje w dokumentach Mitko Eisimontowicz, który nosi imię ewidentnie ruskiej prowinencji. Mikołaj Kremblicz Eisimontowicz (1510-1511, 1528), też nie brzmi z litewska. Tu zwracam uwagę, że wielu mylnie kojarzy Eisimontowiczów (ta specyficzna fraza "eisi") z Eymonttami i Eymundami czy Jeśmanami. Orzeszkowa używa jednej z form mówionej nazwiska, czyli Jeśmont czy Jaśmont (musiałbym sprawdzić).

Moim zdaniem Eisimontowicze byli już tu za czasów Jaćwieży i pozostali tu za innych władztw. Burniewo we wczesnych materiałach jest pisane Burniewo Eysymonty lub Burniewo w Eysymontach (ML z lat 1565-1570).

Prof. Rachuba ma w tej sprawie wątpliwości i uważa, że Eysymonttowie sami sobie wmawiają te jaćwieskie tradycje, lecz najstarsze legendy rodowe, które znam powołują się na króla Mindowe, któremu protoplaści rodu mieli służyć zbrojnie.

Nie ma wątpliwości najmniejszych, że Burniewo było już w domenie Eysymonttów w XV wieku, Marcin Stasiewicz prolonguje prawa na swojego bratanka Maćka Jurewicza, który w testamencie (zapewne pisanym w 1538 roku) zabezpiecza prawa swojej żonie Światochnie (AWAK XVII, s. 326).

Rozgadałem się za bardzo i pewnie straciłem wątek.

Tak też powiadam, że nie mając rzeczowego dowodu, a tylko poszlaki nie jestem w stanie rozstrzygnąć sprawy, choć przychylam się do tradycji jaćwieskiej rodu i nazewnictwa. Co do Repli - jeśli nie było takowego księcia, to nazwa jest nie mniej tajemnicza niż Burniewo.

Pozdrawiam serdecznie.

: śr 29 kwie 2015, 14:36
autor: jamiolkowski_jerzy
Jaćwingów bym wykluczył to jednak bardziej na północ i północny zachód. A ponadto zostali podbici, trudno przyjąć aby z podbitych wyłoniły się późniejsze elity bojarsko szlacheckie.
Do rozstrzygnięcia (zdaje się z wielu powodów, w tym wspólcześnie politycznych, niewykonalnego) pozostaje dylemat pochodzenia litewskiego czy rusińskiego?
Tereny te były ongiś zwane Rus Czarna. Pytanie jest następujące czy najpierw była to Litwa która uległa rutenizacji (gdyby tak to Pani Alicja miałaby rację - jeśli czyta to pozdrawiam ) czy też zamieszkiwana była od zawsze przez etnicznych słowian (i stąd nazwa) , ziemie których wcześniej podporządkowali Litwini. Pewnie tylko zmasowane badania genetyczne mogłyby dać odpowiedź.
Sporo w tym temacie
http://www.laborunion.lt/memo/modules/m ... toryid=132
Pozdrawiam

: śr 29 kwie 2015, 14:43
autor: Warakomski
Lubiłem reportaże Giełżyńskiego, ale on w materii jęz. jaćwieskiego nie może być autorytetem. Na pocz. XX w. język jaćwieski badał Szwed prof. Knut Olof Falk, można nieco artykułów znaleźć w „Acta Baltico- Slavica”.
Poniżej wypowiedź autora „słownika języka jaćwieskiego”- temu akurat niezbyt ufam, on ten język raczej tworzy niż odtwarza, ale...
http://marcinimatylda.blox.pl/2009/04/D ... y-the.html
Krzysztof
PS Napisałem Ci o Kłanickich, zapomniałeś mi odpowiedzieć ?

: śr 29 kwie 2015, 14:47
autor: Ludwik_Olczyk
jamiolkowski_jerzy pisze:Jaćwingów bym wykluczył to jednak bardziej na północ i północny zachód. A ponadto zostali podbici, trudno przyjąć aby z podbitych wyłoniły się późniejsze elity bojarsko szlacheckie.
Właśnie ten teren był jaćwiezki. A z wielu opracowań wiemy, że jeszcze przed ostateczną klęską Jaćwingów i rozbiorowi tego kraju, część tamtejszych wojowników przeszła na stronę litewską. Ten teren (chodzi o okolice dzisiejszej Repli i Wielkich Eysymonttów), dopiero w okresie rządów Mendoga, znalazł się w domenie Litwy.

Pozdrawiam serdecznie.

: śr 29 kwie 2015, 14:54
autor: jamiolkowski_jerzy
Tereny Rusi Czarnej czyli min Repla, Wielkie Eysmonty byłyby na terenie jaćwieskim? Nie słyszałem ale może . Niemniej proszę o jakieś źródło tej informacji.
Pozdrawiam

: śr 29 kwie 2015, 15:06
autor: Ludwik_Olczyk
Sprawdzę, lecz na razie ta mapa.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ ... entury.JPG

To od tej strony Niemna.

Pozdrawiam serdecznie.

: śr 29 kwie 2015, 15:34
autor: jamiolkowski_jerzy
W Wikipedii można znaleźć różne informacje
http://pl.wikipedia.org/wiki/Ru%C5%9B_Czarna
a i nieco różne mapy w tym samym temacie
http://pl.wikipedia.org/wiki/Ja%C4%87wingowie
sięgali do Niemna ale chyba raczej nie do obszarów ziemi Ziemi Wołkowyskiej a bardziej na północ od Grodna.
Broń Boże nie mam zamiaru bronic jakiegoś stanowiska bo zwyczajnie nie mam wiedzy.
Pozdrawiam

: śr 29 kwie 2015, 21:08
autor: Sawicki_Julian
Witam Ludwik i może Ci coś podpowiem na to pytanie ;
Tak też powiadam, że nie mając rzeczowego dowodu, a tylko poszlaki nie jestem w stanie rozstrzygnąć sprawy, choć przychylam się do tradycji jaćwieskiej rodu i nazewnictwa.

Na Twoim miejscu szukanie na mapie to za mało, nazwisko ; Eysmont, trzeba szukać jego znaczenia tak jak jest np. Ełk czy Elbląg, to są siedziby Jaćwierzy i taka jest na mapie w roku tysięcznym. Powiadasz Ludwik ze nie ma dowodu kim byli, dowody są pośrednie np. w roku 573 wódz Woydewut zwany królem tak narodu pruskiego jaki litewskiego dzielił swe państwo pruskie razem z częścią Litwy, bo to było jedno państewko i dzielił na 12 synów. To wtedy powstała oczywiście w kolejnych wiekach Żmudź i Jaćwierz, a dokładnie to z plemion litewskich, pruskich i żmudzkich składa się naród Jaćwingów. Piszesz o królu Mendodze, toć to w roku 1253 tak samo był koronowany na króla Mendoga i Daniel syn Romana z Halicza w Drohiczynie. A Drohiczyn był stolicą Jaćwierzy i to im odebrał Daniel przed 1253 rokiem i tam była koronacja Daniela. W roku 1264 ginie w walce możliwe że z Danielem, ostatni wódz Jaćwierzy - Komjata ( Komata). W 1282 roku książę Leszek Czarny dogania Jaćwingów za Narwią którzy napadli na ziemie lubelską i tam prawie wszyscy zginęli Jaćwingowie. A ziemia jako pustkowie zostaje stopniowo zasiedlona przez Polaków z Mazowsza i okolic i tak powstało Podlasie, czyli od Lachów. O tym można poczytać w Bazie Ossolińskich o powstaniu Prus i o Eysmontach i ich pochodzeniu powinno być w książce o fałszywych kniaziach, pozdrawiam - Julian
Ps. - w drugim linku po otworzeniu na str. 66 jest o wodzu Weydewucie i wszystko o Prusach i innych starych dziejach.
W trzecim linku po otwarciu jest tam lista wszystkich nazwisk szlacheckich ( chyba z tysiąc nazwisk ) i ich herby, nawet te mało znane. Na str. 106 jest wzmianka o Eysmontach herbu Korab, ciekawe są legendy do każdego herbu, ale moim zdaniem trochę naciągane lata, np. w Ślepowronie Jan Hunydai i Waleriusz Messala to bracia, a jeden żył w roku 30, a drugi w w roku 1444. Ale ciekawe opisy ks. biskupa Sroczyńskiego i na końcu są dla niektórych nazwisk daty nobilitacji, albo udział w elekcji - Julian
http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=139252
http://bazy.oss.wroc.pl/kzc/pobpdf.php? ... kps_52.pdf
http://bazy.oss.wroc.pl/kzc/pobpdf.php? ... ps_203.pdf