1915 - ewakuacja kolejarzy

Andrzej_Dmytryszyn

Poszukuję informacji o ewakuacji kolejarzy w 1915 roku. Pradziad, Feliks Głowacki, pracował na kolei pod/w Ciechanowie i w związku z tym jakiś czas spędził podobno pod lub na przedmieściach Moskwy. Z tego co kiedyś zasłyszałem nie był ofiarą bieżeństwa tylko został ewakuowany w "kulturalnych warunkach" z całą, wieloosobową rodziną.

Warakomski · Post autor: **Warakomski** » czw 07 maja 2015, 18:03

„Rosyjskie władze kolejowe nadały 26 czerwca 1915 r. specjalną depeszę, w której zarządzały, by kolejarze do 8 lipca wysłali swe rodziny do Rosji, oraz zawiadamiały, iż „... stosownie do wyjaśnienia władz wojskowych, w razie ewakuacji zarządów dróg kolejowych żaden z pracowników nie ma prawa pozostać w Warszawie ani też na liniach dróg żelaznych warszawsko-wiedeńskiej i nadwiślańskiej, lecz wszyscy bez wyjątku są obowiązani wyjechać do wyznaczonych miejscowości". Zarządzenie dotyczyło nie tylko służby ruchu i stacyjnej, lecz również załóg warsztatów. Odmiennie zatem niż w zakładach przemysłowych, z których ewakuowano z reguły jedynie personel techniczny i robotników bardziej kwalifikowanych, w kolejnictwie wszyscy pracownicy wraz z rodzinami mieli opuścić Królestwo.” - L. Hass
Krzysztof

Andrzej_Dmytryszyn

Krzysztofie, co to za pozycja? Może wiesz coś na temat list ewakuowanych?

Warakomski · Post autor: **Warakomski** » czw 07 maja 2015, 19:10

„Robotniczy Pruszków w latach 1918-1920”, a listy nie znam.
Krzysztof

Andrzej_Dmytryszyn

Dziękuję. Odnalazłem, poczytałem, szukam dalej.

Wesołowska_Anna · Post autor: **Wesołowska_Anna** » pn 11 maja 2015, 19:42

Dzień dobry,
Dorzucam swoje trzy grosze, bo to interesujący mnie wątek, o którym niewiele wiem.
Mój pradziadek (kowal na kolei w Warszawie) był ewakuowany do Rosji, podobno pracował gdzieś pod Moskwą. Jak słyszałam od babci, nie mieli dużo czasu na spakowanie się. Rodzina z nim nie pojechała, bo prababcia właśnie namoczyła duże pranie. Pradziadkowie mieli nadzieję, że szybko się zobaczą, a spotkali się dopiero w listopadzie 1918 roku...
Pozdrawiam Anna Wesołowska

Bozenna · Post autor: **Bozenna** » pn 11 maja 2015, 19:58

Dzien dobry,
A czy byla mozliwa ewakuacja do Ukrainy, miasto Poltawa, a potem z Poltawy do Petersburga?
Taka trasa przeszedl moj pradziadek kolejarz z rodzina.
Pozdrawiam,
Bozenna

Andrzej_Dmytryszyn

Mało wiem w temacie, szukam jakichkolwiek informacji. W cytowanym powyżej opracowaniu "Robotniczy Pruszków...." mowa jest i o Moskwie, Charkowie, Kijowie... Petersburg też nie jest wykluczony. Gdzieś mi przemknął, ale nierozsądnie zapomniałem zanotować. Rozmawiałem już w centrali Federacji ZZ Kolejarzy o ich archiwach. Nie było kompetentnej osoby, obiecali oddzwonić... Jeśli się w tygodniu nie odezwą, zadzwonię jeszcze raz.

Warakomski · Post autor: **Warakomski** » pn 11 maja 2015, 23:37

Kolejarze wywiezieni do Rosji w 1915 r. utworzyli „Związek Pracowników Kolejowych Polaków”. W literaturze spotkać można inne jego nazwy: „Stowarzyszenia Pracowników Kolejowych-Polaków na Rusi”, „Stowarzyszenia Ewakuowanych Kolejarzy-Polaków w Kijowie”, „Związek Kolejarzy Pragnących Powrócić do Kraju”

„W Kijowie wczesną wiosną 1918 r. powołano do życia Polski Komitet Centralny Powrotu do Kraju. Podobne starania poczynił Związek Kolejarzy Ewakuowanych z Królestwa Polskiego do Rosji. Na zebraniu tej organizacji odbytym 10 grudnia 1917 r. w Krukowie /okolice Połtawy/uchwalono rezolucję domagającą się powrotu do kraju. Polski Komitet Centralny Powrotu do Kraju obowiązkiem zorganizowania powrotu do Polski rzesz polskich uchodźców, obarczył Związek Kolejarzy Ewakuowanych z Królestwa Polskiego do Rosji, który miał doprowadzić do skutku to przedsięwzięcie współpracując z Radą Regencyjną, władzami ukraińskimi oraz Komisariatem Komisji Likwidacyjnej do Spraw Królestwa Polskiego na całą Ukrainę, który od listopada 1917 r. urzędował w Kijowie z prezesem Marianem Jaroszyńskim na czele/62/. Niestety Komisariat Kijowski Polskiej Komisji Likwidacyjnej nie był w stanie wiele zdziałać, gdyż już 10 grudnia 1917 r. jego centrala petersburska została zlikwidowana przez bolszewików.”
http://www.irekw.internetdsl.pl/aktywucr.html
Krzysztof

Bozenna · Post autor: **Bozenna** » wt 12 maja 2015, 00:17

Krzysztof,
Dziekuje za cenne informacje.
Czy zachowaly sie jakies listy imienne?
Pozdrawiam,
Bozenna

Andrzej_Dmytryszyn

Wpadłem na następujący ślad: "Tułaczy los. Uchodźcy polscy w imperium rosyjskim w latach pierwszej wojny światowej"
Marek Mądzik, Dariusz Tarasiuk, Mariusz Korzeniowski, Wydawnictwo UMCS. "W opracowaniu zaprezentowano niemal całość problematyki związanej z losem Polaków zmuszonych do opuszczenia w 1915 roku ojczystego kraju i przeniesienia się do imperium rosyjskiego. Można powiedzieć, że jest to pierwsze polskie tak kompleksowe opracowanie na temat losów Polaków w Rosji w czasie pierwszej wojny światowej. Autorzy zajęli się sytuacją wypędzonych do Rosji, ich rozmieszczeniem, organizacjami, które sprawowały nad nimi opiekę i tworzyły ich życie. Nie pominięto także kwestii związanych z udziałem wygnańców polskich w wydarzeniach rewolucyjnych w Rosji oraz z ich powrotem do kraju po zakończonej wojnie światowej."
Niestety, pozycja niedostępna w wydawnictwie. Może ktoś z Was znajdzie? Podejrzewam, że przypisy mogą dostarczyć sporo wiedzy o źródłach poszukiwań.

Małgorzata2005 · Post autor: **Małgorzata2005** » wt 12 maja 2015, 08:27

Witaj, Witajcie,

Andrzeju tak na szybko sprawdziłam, że książka jest dostępna w Bibliotece Narodowej
http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/c ... 6&1%2C1%2C
można więc przez inną bibliotekę zamówić do swojego miejsca zamieszkania.

Też poszukuję informacji o ewakuowanych kolejarzach - rodzina z Siedlec została ewakuowana do Zaporoża.

Pozdrawiam - Małgorzata

Warakomski · Post autor: **Warakomski** » wt 12 maja 2015, 13:28

Bożenno, nie wiem czy taka lista gdzieś istnieje, być może gdzieś jest. Na razie będę wstawiać to co z mego „śledztwa” wynika.
- Wyjechało ok. 40 tys. kolejarzy. To nie byli zwykli „bieżeńcy”, zostali również inaczej potraktowani niż pracownicy innych ewakuowanych zakładów / wcześniejszy wpis/.
- Osiedlano ich przy większych węzłach komunikacyjnych, lub zakładach naprawczych, gdzie nadal pracowali. Ewakuowani kolejarze z Królestwa skupieni byli w Smoleńsku, Witebsku, Piotrogrodzie i jego najbliższej okolicy np. Gatczyno, Moskwie, Rżewie, Charkowie, Jekaterynosławiu, Kamienskoje, Aleksandrowsku, Kałudze, Połtawie, Penzie, Kriukowie. Spróbuję sprawdzić kiedy i dlaczego przemieszczali się z jednego węzła kolejowego do innego.
- Ponieważ stanowili dość zwartą grupę zawodową, tworzyli związki i stowarzyszenia / wymieniałem ich część wcześniej/. Wydawali własną gazetę „Głos Kolejarzy Ewakuowanych” red. naczelnym był Henryk Jastrzębowski. Działalność związków i stowarzyszeń związana była głównie z ożywieniem się działalności repatriacyjnej. W PRL–u historię tych związków i stowarzyszeń starali się „ przytulić” komunistyczni działacze i „historycy”.
- W maju 1918 r. rozpoczął się powrót kolejarzy polskich z Rosji, również tych ewakuowanych w 1915 r. Zaczęli licznie wstępować do utworzonego jeszcze w 1917 r. w Warszawie Stowarzyszenia Wzajemnej Pomocy Pracowników Drogi Warszawsko - Wiedeńskiej i Nadwiślańskiej. Na prowincji tworzyły się po wszystkich większych stacjach liczne stowarzyszenia lokalne o różnych nazwach i celach. W grudniu 1918 r. powstaje Ogólnopolski Związek Zawodowy Pracowników Kolejowych Rzeczypospolitej Polski. Tutaj gdzieś mogą być jakieś listy tych, którzy byli w czasie wojny ewakuowani do Rosji.
Na razie tyle.
Krzysztof

Bozenna · Post autor: **Bozenna** » wt 12 maja 2015, 15:29

Krzysztof,
Dziekuje bardzo, sledze temat i czytam z duzym zainteresowaniem.
Serdecznie pozdrawiam,
Bozenna
P.S. Losy mojego pradziadka roznia sie troche od tego schematu. Byl naczelnikiem stacji w Opocznie, potem w Nieklaniu, gdzie zastala go wojna. W 1915 roku wyjezdza z rodzina do Poltawy. W Poltawie zostaje w szpitalu, w ktorym umiera w 1918 roku. Jego zona (moja prababcia) z dwojgiem dzieci jedzie do Petersburga. W Peterburgu spedza rok lub dwa i wyjezdza do Odessy, a potem statkiem do Francji. Z Francji wraca do Polski juz po wojnie. Jest duzo ciemnych plam w tej historii. Probuje zrozumiec.

Andrzej_Dmytryszyn

Drodzy Forumowicze,
Jestem po rozmowie z Federacją ZZ Pracowników PKP. Niestety w ich archiwum brak jest materiałów dotyczących interesującego nas tematu. Za radą rozmówcy skontaktowałem się z Ośrodkiem "Karta", Warszawa, ul. Narbutta 29, tel. 22 848 07 28. Miła Pani z archiwum cierpliwie mnie wysłuchała, wypytała o nazwiska, daty, miejscowości i stwierdziła, że poinformuje mnie o wynikach poszukiwań. Jednocześnie na stronie domowej "Karty" można znaleźć odnośnik do ich inwentarza archiwalnego. http://karta.infogenia.pl/ Jednak jest on uboższy, niż ten, którym dysponują archiwiści "Karty". Ta sama miła osoba pozwoliła mi na opublikowanie w tym miejscu jej adresu mailowego i zachęca zainteresowanych do kontaktu. k.januszewska@karta.org.pl