wieś rządowa

[wizgis]

Witam.
Proszę wybaczyć może banalne pytanie ale dopiero rozpoczynam swoją przygodę z genealogią. W "Tabella miast , wsi , osad Królestwa Polskiego z 1827" znalazłem opis,że moja miejscowość była włąsnością rządową w odróżnieniu od innych będących własnością prywatną.
Chciałbym gorąco poprosić o rozwinięcie tych dwóch pojęć, czym charakteryzowały się owe formy własności itp. Z góry dziękuję.

[Marcin_Piotr_Zając]

Dobry wieczór,
Wieś rządowa była własnością rządu, a władze sprawowali nad nią urzędnicy państwowi etc.
Natomiast wieś prywatna miała właściciela znanego z imienia i nazwiska, który mógł z nią robić to, co sobie wymarzył (np. sprzedać w dowolnym czasie).
Nie można zapominać również o tym, że wsie bardzo często były dzierżawione (co czasem wprowadza małe zamieszanie przy poszukiwaniach).

Pozdrawiam z ciepłego Wrocławia,
M.

[jamiolkowski_jerzy]

W uzupełnieniu. Zwykle (historycznie biorąc ) była to wies utworzona
jako własnośc króla ( królewszczyzna).
Pozdrawiam

[Warakomski]

Dodam, że własnością prywatną były również wsie i miasteczka należące do Kościoła. To było np. uposażenie biskupa, własność klasztorów.
Krzysztof

[Sawicki_Julian]

Witam, mogę podpowiedzieć ze wieś prywatna to ta na którą się ma akt własności, np, nabyty w drodze kupna i napisany u Rejenta, albo przez Notariusza. Mógł być też nadany Akt od księcia, czy jako przywilej na wieś od króla.
Natomiast wieś Rządowa, to trochę złożona sprawa, według mojej wyczytanej wiedzy to jest tak ; w roku 1789 ówczesny król St. August Poniatowski i sejm uchwala ze wszystkie majątki biskupie przechodzą na skarb państwa, by pomóc w kosztach na utrzymanie wojska.
Po upadku królestwa w 1795 r. z namowy Tadeusza Kościuszki Car Rosji jest zarazem i królem Polski i takie wsie nie mogły się wtedy nazywać ani królewskie, ani carskie, tylko rządowe, bo nie były prywatne, tylko w opiece Administracji ( może Gminy ? )
Po roku 1819 następuje kasacji klasztorów, czyli przejecie ich ziemi, to pomysł urzędników Polaków, tak jak i wprowadzenie języka urzędowego rosyjskiego w Polsce, ale Car na to się zgadzał.

Podam tu poniżej przepisane z przysięgi ( skany ) dla Wielkiego Napoleona Bonaparte w parafii kieleckiej, proszę zauważyć, ile ludzi i kto umiał wtedy się podpisać jako urzędnik, pozdrawiam - Julian ;

Dnia 15 sierpnia 1809 r. Protokół Przysięgi Dekanat Bodzencki, Parafia Świętomarz ;
1 - Wieś Łomno z Zażyczem ; Wielmożnego Rogowskiego - dziedziczna
podpisy ; Franciszek Ksawery Rogowski
Jan Helus ? - wójt +++ ( podpis krzyżykami )
Jan Cygan - przysięgły +++
2 - wieś Grabków do probostwa katedry kieleckiej należąca
Szymon Małek - przysiężny +++
a wójt tej wsi przysiągł już w parafii Tarczek
3 - wieś Modrzewie ; Wielmożnego Załęskiego - dziedziczna
Paweł Załęski
Szymon Janowski - wójt +++
Bartłomiej Florek - przysięgły +++
4 - wieś Bostów ; Jaśnie Wielmożny Karwicki
Jaśnie Wielmożna Karwicka przysięgła w swojej parafii Chybice - dziedziczna
Wojciech Legwant - wójt +++
Kazimierz Kraioski - przysięgły +++
5 - wieś Sosnówka ; Jaśnie Wiel. Karwicki - dziedziczna
Jan Mazur - przysięgły +++
6 - wieś Jawór ; J. W. Karwicki - dziedziczna
Krystyna Siedleska dziedziczka części Jawora
Piotr Stępień - wójt +++
7 - wieś Wawrzęczyce ; J. W. Karwicki - dziedziczna
Wojciech Sadkowski - wójt +++
Bartłomiej Korpacki - przysięgły +++
8 - wieś Krajków ; Rządowa do Administracji Bodzenckiej należąca
Błażej Marczak - wójt +++
Idzi Wojteczek - przysięgły +++
9 - wieś Brzezie ; Rządowa do Administracji tejże ( wsi ? ) należąca
Jan Kalisz - wójt +++
Jan Głuszek - przysięgły +++
10 - wieś Świślina ; Rządowa do Administracji tejże należąca
Jan Zepniesz ? ( nieczytelny podpis )
Franciszek Rusin - przysięgły +++
11- wieś Sierżway do Administracji tejże wsi należąca
Jan Żyromski dożywotnik wójtostwa Sierżaw ( czyli dzierżawca ? )
Józef Garbacz - wójt +++
Mateusz Karczmarczyk - przysięgły +++
12 - wieś Radkowice ; Rządowa do Administracji tejże należąca
Kazimierz Gałek - wójt +++
Franciszek Wrzesień - przysięgły
13 - wieś Rzepinek ; Jaśnie Wielebnego księdza Opata Świętokrzyskiego
Wawrzyniec Puchała - wójt +++
Franciszek Kaspruw ? - przysięgły +++
14 - wieś Rzepin do ; J. W. Ks. Opata Świętokrzyskiego
Błażej Gulba - wójt +++
Jakub Borowiec - przysięgły +++
15 - wieś Jadowniki ; W.W. J. M. O. Księży Kanoników Regularnych S.S. Sepulhri należąca ( tu chyba chodzi o ; świętego grobu pańskiego w Miechowie koło Krakowa i była ta wieś ich własnością )
Ks. Kazimierz
Jędżej Bado - wójt +++
Bartłomiej Druzic - przysięgły +++
16 - wieś Świętomarz do Administracji Bodzentyn należąca
Kazimierz Pokrzywka - wójt +++
Augustyn Zaczeński Orga. - S ; m. p.
( myślę ze to napisał organista świętomarski, m. p. = manus propia, czyli własną ręką )