Spis mieszkańców parafii Janowiec Kościelny z 1763 roku.

[ROMAN_B]

Witam Państwa.

W 1997 roku Płocki Instytut Wydawniczy w swoim periodyku Studia Płockie [ tom XXV / 1997, strona 123 - 138 ] opublikował obszerny artykuł ks. Michała Mariana Grzybowskiego pt. „Spis mieszkańców parafii Janówiec w 1763 roku”. Autor na końcu swojej publikacji zamieścił wykaz wszystkich 1198 parafian, zamieszkałych w 42 wsiach, osadach i przysiółkach, które w 1763 roku zostały spisane podczas Wizytacji generalnej dekanatu janowskiego. Przedmiotowy spis został sporządzony na podstawie oryginalnych dokumentów przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Płocku, to jest na podstawie:
Visitaciones generales sub episcopo Hieronymo Antonio in Szeptyce Szeptycki anno 1763 -1764 decanatum Pultoviensis, Macoviensis, Prasnensis, Ciechanoviensis, Janoviensis [ Sygn. AW 270 ] oraz Visitationes generales..., k. 557 v. Przedmiotowy wykaz został sporządzony bardzo dokładnie i skrupulatnie i zawiera: nazwę miejscowości, wykaz gospodarstw, imienny wykaz gospodarzy ich rodzin oraz służby. Przy każdym z gospodarzy wymieniony jest jego status społeczny [ 98% osób wymienionych to osoby pochodzenia szlacheckiego ].

Parafia Janówiec, to dzisiejsza rzymskokatolicka parafia pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Janowcu Kościelnym, która znajduje się w dekanacie Dzierzgowo, w diecezji płockiej [ Janowiec Kościelny, gmina Janowiec Kościelny, w powiecie nidzickim, w województwie warmińsko – mazurskie ]. Obecnie do parafii należą następujące miejscowości: Boruty, Bukowiec, Cygany, Gąsiory, Gołębie, Iwany, Janowiec Kościelny, Jastrząbki, Kołaki, Krajewo Kałęczyno, Krajewo Małe, Krajewo Wielkie, Kuce, Kukiełki, Leśniewo, Leśniki, Majki, Miąchy, Nowa Wieś Dmochy, Pawełki, Piotrkowo, Pokrzywnica, Połcie Młode, Połcie Stare, Siwe, Skrody, Smolany, Soładany, Sowy, Szczepkowo Borowe, Szczepkowo Zalesie, Szypułki, Trząski, Zaskórki, Żabino.

Wracając do tematu, ks. Michał Marian Grzybowski w swoim opracowaniu między innymi napisał: „(…). W aktach wizytacji generalnej, odbytej z polecenia biskupa płockiego Hieronima Antoniego Szeptyckiego w dekanacie janowskim w latach 1763 -1764 zapisane zostały nazwiska i imiona wszystkich parafian Janowiec. Na terenie parafii były wówczas dwa dwory w Pokrzywnicy Wielkiej wdowy Ewy Krajewskiej, liczący 20 gospodarzy oraz w Szczepkowie Zalesiu Bernarda Krajewskiego liczący 11 gospodarzy. Oprócz tego było 39 innych wsi i przysiółków. Liczebność ich była następująca: najliczniejsza była wieś Szczepkowo Borowe, składająca się z 25 gospodarstw, nieco mniejsze były Smolany liczące 20 gospodarstw, Nowa Wieś mająca 19 gospodarstw, Gołębie z 13 gospodarzami, Połcie Młode mające 12 gospodarzy, po 10 gospodarzy miały wsie Moszczyno, Połcie Stare, Giewarty i Szczepkowo Skrody. Po 9 gospodarstw było we wsiach Janowiec Szlachecki, Szczepkowo Iwany, Bukowiec Mały; 8 gospodarstw miały wsie Jastrzębki, Kołaki, Krajewo Kawęczyno, Piotrkowo; 7 gospodarstw było we wsi Siwe i Szypułki; wsie Krajewo, Zagroby,
Szczepkowo Sołdany składały się z 6 gospodarstw, 5 gospodarzy było we wsiach Boruty, Trząski, Majki Pokrzywnica, Zabino. Po 4 gospodarstwa były we wsiach Leśniewo, Młyńskie, Zaskórki, Szczepkowo Kukiełki, Szczepkowo Pawełki, Bukowiec Wielki i Kuce. Tylko po 3 gospodarstwa liczyły przysiółki Dunaje, Cygany Miecznikowo, Zdzięty; po 2 gospodarzy mieszkało w Krajewie Wielkim, Leśnikach, Gąsiorach Zabino i w Mięchach; jeden gospodarz mieszkał w Sowach. W sumie było to 42 miejscowości, w których mieszkało 1198 osób, w tym 583 mężczyzn i 615 kobiet. Większość mieszkańców parafii Janowiec należała do stanu szlacheckiego. Niemal przy każdym zapisanym nazwisku gospodarzy umieszczone było określenie „Pan", co zwykle pisano przy pochodzeniu szlacheckim. Był to wyjątkowy teren, gdzie drobnej szlachty było stosunkowo dużo. Choć spotkać można ludzi wykonujących funkcje służebne i to zarówno przez mężczyzn jak i kobiety.(…)”.
Ostatnie linijki powyższego tekstu mówią: „(…) W sumie było to 42 miejscowości, w których mieszkało 1198 osób, w tym 583 mężczyzn i 615 kobiet. Większość mieszkańców parafii Janowiec należała do stanu szlacheckiego. Niemal przy każdym zapisanym nazwisku gospodarzy umieszczone było określenie „Pan", co zwykle pisano przy pochodzeniu szlacheckim. Był to wyjątkowy teren, gdzie drobnej szlachty było stosunkowo dużo. Choć spotkać można ludzi wykonujących funkcje służebne i to zarówno przez mężczyzn jak i kobiety.(…)”. W spisie tym odnajdziemy też imiona [ nazwiska ] osób, które pozostawały na służbie w poszczególnych gospodarstwach i jakie funkcje w nich sprawowały. Zatem, przedmiotowy spis to kompendium wiedzy dla genealogów poszukujących informacji o swoich korzeniach wywodzących się z terenu 42 miejscowości wchodzących w skład parafii Janówiec [ Janowiec Kościelny ] w 1763 roku. Spis ten jest też pośrednim źródłem ( może jedynym ] mówiącym o szlacheckim pochodzeniu konkretnej rodziny.

Życzę przyjemnej lektury. Pod poniżej zamieszczonym linkiem można przeczytać cały artykuł ks. Michała Mariana Grzybowskiego oraz zapoznać się ze spisem parafian:
http://mazowsze.hist.pl/21/Studia_Plock ... 997/16273/

Pozdrawiam – Roman.

Źródła:
http://mazowsze.hist.pl/21/Studia_Plock ... 997/16273/
https://www.google.pl/maps/@53.2664025, ... 152,12.25z
http://parafie.genealodzy.pl/index.php?op=pr&pid=2709
http://poboze.pl/pl/kocioly-parafie/par ... ciela.html
http://janowieckoscielny.wm.pl/9417,Jan ... z41BQ8wVx0
http://encyklopedia.warmia.mazury.pl/in ... %9Bcielnym
http://www.deon.pl/parafie-koscioly/par ... ielny.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Janowiec_Ko%C5%9Bcielny