Rolnicy w aktach metrykalnych

[BMaciej]

Witam,
Przeglądając akta metrykalne natrafiłem na różne określenia dotyczące parafian stanu chłopskiego.
W latach 1810-19 występują takie określenia jak: "gospodarz stanu rolniczego" bądź – "rolnik, a także gospodarz". W kilku metrykach sporadycznie pojawiło się określenie: „mający gospodarstwo w dobrach". Po 1830r. jedyne pojawiające się określenie to: "włościanin".
Próbowałem rozwiązać tą zagadkę czytając podobne wpisy na tutejszym forum. Jednak pogubiłem się i niczego nie jestem pewien. Nie wiem czy wszystkie te określenia wyrażają to samo, czy jednak jest jakaś różnica. Najbardziej zastanawia mnie stwierdzenie (z 1819r.): "mający gospodarstwo w dobrach". Czy wskazuje to, że dany chłop posiadał już na własność ziemię, kilkadziesiąt lat przed uwłaszczeniem?
Natrafiłem również, na osobę nazwaną ogrodnikiem. Do niej też nie mam pewności, czy jest to nazwa zawodu czy stanu społecznego? Zastanawia mnie to, gdyż widziałem w metrykach z innej parafii zapis: "ogrodnik we Dworze", więc w tym przypadku to na pewno zawód.
Pozdrawiam,
Maciej

[Łuniewska_Ewa]

Ogrodnik lub zagrodnik to chłop mający chałupę i niewielki kawałek ziemi, z którego nie był wstanie utrzymać siebie i rodziny, dlatego ogrodnicy często dorabiali sobie zatrudniając się we dworach lub u bogatych chłopów. Natomiast gospodarz posiadał wystarczająco dużo ziemi by utrzymać siebie i rodzinę. Przy czym w metrykach gospodarzem określano nie tylko chłopa który posiadał gospodarstwo na własność, ale też tego który ziemię dzierżawił, np. od bogatego właściciela ziemskiego, lub gospodarzył na części majątku państwowego. Prawdopodobnie takiej sytuacji dotyczy wpis "mający gospodarstwo w dobrach". Pozdrawiam Ewa.

[Litwos]

Macieju,

Ja rowniez czesto sie spotykam z wloscianami, rolnikami i gospodarzami.
Trudno okreslic jakiego stanu byli przed rozbiorami - jest jednak kilka wskazowek, jak np. koligacje (z kim sie laczyli), nazwisko, imiona, miejsce zamieszkania lub swiadkowie w metrykach.

By miec 100% pewnosc, musisz dotrzec do metryk przedrozbiorowych.
Chlopi rowniez posiadali ziemie (przed uwlaszczeniem), a czasem wiecej niz szaraczkowy szlachcic.

W metryce zdeklasowanego, gdy np. sa wymienieni jego rodzice (ktorzy jeszcze byli szlachta) nie beda okresleni jako "urodzeni" tylko np. rolnicy, gospodarze etc. a on sam moze byc okreslony jako wloscianin.

Do poczytania o deklasacji: http://www.korwin-piotrowscy.strefa.pl/elity.htm

[BMaciej]

Dziękuję serdecznie za udzielnie tak dokładnych odpowiedzi. Są one bardzo pomocne.

[BMaciej]

Witam,
Chciałbym powrócić do tego tematu i dopytać o określenia chłopów po 1864r. W metrykach pojawiają się określenia "безъ земельннй
[bezrolny]" .

[Łuniewska_Ewa]

Nie spotkałam się z takim określeniem, ale może chodzi o synów biednych chłopów, mieszkających kontem u rodziców i wynajmujących się do pracy tzw. wyrobnik, robotnik rolny.

[BMaciej]

Dziękuję za podpowiedź.