wyrobnik - gospodarz? jakie różnice, mazowsze początek XIX w

[marcinguzek]

Witajcie,
Czy ktoś Was może wie w jaki sposób zmieniał się "status" z wyrobnika na gospodarza?
moi przodkowie sprowadzili się do parafii Winnica wieś Domosław (ok 1820/25); początkowo sądziłem że mój przodek "wżenił się" w gospodarstwo panny młodej; w tej parafii zachowały się spisy mieszkańców z tego okresu i mój przodek widnieje w nich w 1834 jako gospodarz; sprawdziłem jednak akty i poprzednie spisy, tam rodzice jego żony występują jako "wyrobnicy"; w aktach tego okresu (1820/30) z tej parafii i sąsiednich, spisywanych po polsku, księża wyraźnie odróżniają wyrobników od gospodarzy;

wieś była własnością klasztoru i ok 1815 przeszła na własność skarbu państwa (sekularyzacja/kasaty), może to miało wpływ na zmianę statusu?

dr historii, która zajmowała się kasatą w tym klasztorze stwierdziła, że chłopi nie mogli dzierżawić ziemi państwowej (były przetargi na dzierżawę), więc nie stali się gospodarzami jako dzierżawcy gospodarstwa?

jestem ciekaw czy u waszych przodków tez dochodziło do takiej zmiany statusu i na jakich zasadach?

pozdrawiam
Marcin

[Szymański_Wojciech]

Witajcie,
Czy ktoś Was może wie w jaki sposób zmieniał się "status" z wyrobnika na gospodarza?
moi przodkowie sprowadzili się do parafii Winnica wieś Domosław (ok 1820/25); początkowo sądziłem że mój przodek "wżenił się" w gospodarstwo panny młodej; w tej parafii zachowały się spisy mieszkańców z tego okresu i mój przodek widnieje w nich w 1834 jako gospodarz; sprawdziłem jednak akty i poprzednie spisy, tam rodzice jego żony występują jako "wyrobnicy"; w aktach tego okresu (1820/30) z tej parafii i sąsiednich, spisywanych po polsku, księża wyraźnie odróżniają wyrobników od gospodarzy;

wieś była własnością klasztoru i ok 1815 przeszła na własność skarbu państwa (sekularyzacja/kasaty), może to miało wpływ na zmianę statusu?

dr historii, która zajmowała się kasatą w tym klasztorze stwierdziła, że chłopi nie mogli dzierżawić ziemi państwowej (były przetargi na dzierżawę), więc nie stali się gospodarzami jako dzierżawcy gospodarstwa?

jestem ciekaw czy u waszych przodków tez dochodziło do takiej zmiany statusu i na jakich zasadach?

Nie rozumiem, o jakiej/czyjej zmianie statusu jest powyżej mowa? Mąż był gospodarzem (czyli dysponował ziemią na obojętnie jakich warunkach), żona wywodziła się z rodziny wyrobników i zapewne odziedziczyła taki status. A co z aktem ich ślubu, gdzie te kwestie powinny być wyłożone? Moje skromne doświadczenie w tej dziedzinie podpowiada, że gospodarz mógł poślubić zatrudnioną u siebie wyrobnicę (czasem spłodzić z nią potomka, ale to zupełnie inna kwestia!) a mimo to, jej pozycja społeczna mogła nie ulec zmianie i np w akcie zgonu nadal nazywana jest "wyrobnicą".

Pozdrawiam
Wojciech Szymański

pozdrawiam
Marcin

[marcinguzek]

Witam
przepraszam może nie precyzyjnie to opisałem; mąż nie był gospodarzem, był synem wyrobników, nie pochodził ze wsi w której się ożenił; po ślubie osiadł we wsi panny młodej, której rodzice byli wyrobnikami (panna młoda miała 15 lat gdy wychodziła za mąż)

gdy osiadł w tej wsi "został" gospodarzem - moje pytanie jak został gospodarzem? czyli na jakich warunkach mógł ok 1820/30 roku dysponować ziemia we wsi która była własnością skarbu państwa po kasacie? na Mazowszu Północnym, Królestwo Polskie

pozdrawiam
Marcin

[marcinguzek]

Witam!
przejrzałem akty; mój przodek Stanisław Guzek, sprowadził się do wsi Domasław parafia Winnica ok 1826 gdzie w wieku lat 20, wziął ślub z Józefa Kościesza
http://zdjecia.interia.pl/galeria,gcsi, ... AE2CA580#/

zarówno rodzice pana młodego jak i panny młodej byli wyrobnikami (tak wynika z aktów zgonu)

czy spotkaliście w aktach Waszych przodków ze zmianą statusu na gospodarza? jak do tego dochodziło?

pozdrawiam
Marcin

[Płowik_Hubert]

To raczej normalny "awans" - wpierw jako młodzieniec pracował jako wyrobnik, gdyż nie miał własnego gospodarstwa - po objęciu gospodarki ojca zostawał gospodarzem, a tamten, jeżeli żył i odchodził na wycug, nierzadko zostawał w tym momencie wyrobnikiem.

[Litwos]

Marcinie,

tak, spotykam sie z tym. Czesto podczas slubu "mlody" jest wyrobnikiem, a pare lat pozniej juz gospodarzem. (rodzice podczas slubu sa gospodarzami).

Mieszkajac z rodzicami jest okreslany jako wyrobnik, a gdy juz wyjdzie za maz i nabyje (lub dostanie od rodzicow?) ziemie staje sie w metrykach gospodarzem.

Na jakiej natomiast zasadzie nabywali ziemie, tego nie wiem.
(mowa o poczatkach 19 wieku)

To raczej normalny "awans" - wpierw jako młodzieniec pracował jako wyrobnik, gdyż nie miał własnego gospodarstwa - po objęciu gospodarki ojca zostawał gospodarzem, a tamten, jeżeli żył i odchodził na wycug, nierzadko zostawał w tym momencie wyrobnikiem.

Hubercie, tak bywa czesto ale sa jeszcze przypadki, gdy ojciec mial kilku synow i wszyscy zostaja gospodarzami.

[marcinguzek]

Robert, podkreślam, że rodzice obojga młodych (moich przodków) byli wyrobnikami;
rodzice panny młodej mieszkali w tej wsi od kilku pokoleń i w aktach zgonu są nadal wyrobnikami;
rodzice pana młodego nie mieszkali nawet w tej parafii, ojciec pana młodego umiera jako wyrobnik - reasumując mój przodek nie mógł nic dostać / odziedziczyć gospodarstwa;

pozdrawiam