Witaj.
Napisałeś w swoim poście między innymi: „No i niby wszystko mogłoby być jasne, jakaś z wolna pauperyzująca się drobna szlachta. Tyle, że spokoju nie daje mi to nazwisko Przeźmiński. Próżno bowiem gdziekolwiek szukać szlachty o tym nazwisku. Są jacyś Prześmińscy herbów Gozdawa i Ostoja oraz Kuszaba(sic!), Przemińscy herbu Gozdawa, Przeszmińscy herbu Ostoja (ci dwaj ostatni to raczej to samo co ci Prześmińscy) ale to wszystko szlachta tak iluzoryczna i stara, że trudno przyjąć, że jakiś zabłąkany potomek ujawnił się kilka wieków później.
No więc kimże był Piotr Przeźmiński?”.
Nazwisko Przeźmiński.
Portal Moikrewni.pl mówi, iż w obecnych granicach Polski osób o nazwisku Przeźmiński jest około 8. W zasadzie wszyscy oni mieszkają w Krakowie i jego okolicy – 6. Oraz po jednej w Wieliczce i Cieszynie. Tak więc jest to bardzo rzadkie nazwisko, można powiedzieć, że wszystkie te osoby mogą być jedną rodziną i pochodzić od wspólnego przodka.
http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/ ... 84ski.html
Niemiecka wersja tego portalu mówi, że w Niemczech są przynajmniej dwie osoby o nazwisku Przezminski, to jest w Stuttgarcie.
http://www.verwandt.de/karten/absolut/przezminski.html
Wspominasz że Twój 5xpradziadek Piotr Przeźmiński sam o sobie pisał Przeźmiński ale jego nazwisko w dokumentach było różnie zapisywane i przybierało najczęściej graficzną postać: Przezmiński, Przeźmieński, Prześmiński, Przezmiański. Syn jego, też Piotr, podpisywał się Przeźmiński ale też używał nazwiska Przezmiński i Przezmienski.
Na pierwszy rzut oka nazwisko Przeźmiński może interpretować przynajmniej na 4 różne sposoby, to jest:
1. Nazwisko szlacheckie, utworzone od nazwy wsi [ osady, miasta ]. Właściciel wsi lub/i części wsi [ szlachcic ] przyjmował nazwisko od nazwy posiadanej wsi. Jego potomkowie jeśli dziedziczyli tą wieś to zazwyczaj pozostawali przy tym nazwisku i wtedy nazwisko stawało się dziedziczne. Szlachta mogła posiadać kilka wsi lub/i wiele działów w innych wsiach. Taki stan czasami powodował, że używali różnych nazwisk a ich potomkowie w zależności jaką dziedziczyli wieś mogli przyjmować nazwisko od nazwy odziedziczonej wsi lub pozostać przy nazwisku ojca. Bywało tak, że bracia rodzeni posiadali różne nazwiska;
2. Nazwisko nieszlacheckie, utworzone od nazwy miejscowości, w której osoba się urodziła, mieszkała;
3. Nazwisko nieszlacheckie, nazwisko strukturalne, które utworzone zostało na wzór i podobieństwo nazwiska szlacheckiego od innego nazwiska lub/i przezwiska celem przydania nazwisku większej godności, szlachetności itp.;
4. Nazwisko wymyślone, upodobnione do nazwiska szlacheckiego przez osobę, której było to potrzebne w jakimś celu, który był tylko znany tej osobie.
Struktura nazwiska Przeźmiński może mieć dwa różne poziomy. Pierwszy poziom –nazwisko zbudowane jest z rdzenia [ tematu ] Przeźmiń oraz przyrostka –ski [ Przeźmiń + ski = Przeźmiński; Przezmin + ski = Przezminski ]. Drugi poziom – nazwisko zbudowane jest z tematu Przeźm i sufiksu – iński [ Przeźm + iński = Przeźmiński; Przezm + iński = Przezmiński ]. Przyrostek –iński jest złożonym sufiksem [ (–iń/–in–) + (–ski ) = iń/inski ]. To sprawia, że cząstka –iń/–in– może być integralną częścią rdzenia nazwiska albo sufiksu. Tak więc zawsze trzeba to mieć na uwadze przy rozpatrywaniu budowy słowotwórczej nazw osobowych z tym sufiksem i jemu podobnym, np. –eń(n)ski, –yń(n)ski, –ań(n)ski.
Przyjmijmy, że nazwisko Przeźmiński jest nazwiskiem szlacheckim. Zatem, ta nazwa osobowa została utworzona od nazwy wsi. Nazwiska tego typu między innymi były tworzone przy pomocy formatu –ski. Tak więc nazwą wsi od której mogło powstać to nazwisko może być nazwa Przeź(z)min. Przejrzałem Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich ale takiej miejscowości nie znalazłem. Może w przeszłości istniała wieś o nazwie Przeź(z)min ale z jakiegoś powodu zaginęła albo zmieniła nazwę na inną.
Napisałeś, iż Piotr Przeźmiński pojawia się około roku 1742 jako dzierżawca wsi Bieńczyc w parafii Raciborowice ale nie ma jego aktu urodzenia i małżeństwa z Heleną z Jastrzębskich w parafii Raciborowice. To może prawdopodobnie uznać, że Piotr Przeźmiński przybył do Bieńczyc w parafii Raciborowice z innej miejscowości. Helena z Jastrzębskich za mim wyszła za mąż za Piotra Przeźmińskiego mogła też mieszkać w innej miejscowości nie należącej do parafii Raciborowice. Małżeństwa według obyczaju i prawa zawierane były w parafii panny młodej.
Przeszukałem mapę, w szeroko rozumianej okolicy Krakowa i Raciborowic nie znalazłem wsi [ osady, miasta ] o nazwie przypominającej nazwę Przeź(z)miń(n).
Załóżmy , że Piotr Przeźmiński przybył do wsi Bieńczyc w parafii Raciborowice z innego miejsca a jego rodzina [ ród ] pochodzi też z innego miejsca. Taka konstatacja może przyprawić o ból głowy bo w zasadzie każde miejsce na obszarze dawnej Polski i obecnej Polski wchodzi w rachubę.
Wśród różnych graficznych postaci nazwiska Przeźmiński występuje też postać Prześmiński. Załóżmy, iż pierwotnym nazwiskiem Piotra Przeźmińskiego było nazwisko Prześmiński? Prześmiński to nazwisko starego rodu szlacheckiego, który wywodzi się ze wsi o dzisiejszej nazwie Przeczno. Przeczno obecnie znajduje się w województwie kujawsko – pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Łubianka.
W roku 1904 w Toruniu, nakładem Towarzystwa Naukowego w Toruniu, ukazał się Rocznik Jedenasty Roczników Towarzystwa Naukowego w Toruniu. W publikacji została zamieszczona Część Druga opracowanie księdza Stanisława Kujota, plebana w Grzybnie, pt. „Kto Założył Parafie W Dzisiejszej Dyecezyi Chełmińskiej? ( Z Mapą )”. Na stronie 97 i 98 czytamy:
„(…). Bez wątpienia była zaś częścią łążyńskiej parafii wieś Przeczmno - r. 1251 Heiminsod -, w komandoryi bierzgłowskiej 2). Dowiadujemy się, że Krzyżacy nie
pozwolili kapitule nabyć tego majątku, choć właściciel Albertus de Pach r. 1260 o to prosił. Kościół tamtejszy pochodzi podobno z najbliższych lat przed albo po r. 1300. Do parafii należały zawsze tylko dwa pobliskie majątki Dębiny i Wymysłowo, które dowodnie na pierwotnym obszarze Przeczmna zostały założone. Patronami kościoła są z dawna dziedzice. Trzeba zatem przyjąć, że może Albert sam lub następca jego w swoim majątku osobną parafią założył. Najpóźniej stało się to równocześnie z wystawieniem kościoła. Pierwotną parafią była tu niezawodnie łążyńska, a jeszcze dawniej świerczyńska. Z wieków średnich przechowała się jedyna tylko wiadomość o plebanach z Przeczmna. Biskup Arnold (1401 -1416) upoważnił bowiem księdza z H(eiminsod), żeby z kilku ludzi z Grzybna - de villa Gizibna - karę kościelną zdjął.
Mimochodem niech nam będzie wolno zwrócić uwagę na nazwę Przeczmna. Krzyżacy zwali je Heiminsod, Heimsot i podobnie. Nazwa ta nie jest dotąd wyjaśniona.
W końcu XVI wieku wypływa polska jej nazwa Przesmno, Przeszmo, Przesno, Przeczno. Właściciele wsi przybierali nazwisko Prześmińskich i Przeczmińskich. Żadna z tych odmian nie nadaje się do wywodu nazwy. Nam się zdaje, że czy trudności wymówienia, czy zatarcie się pierwotnego jej znaczenia były powodem, iż powoli nazwisko wsi przybrało formę, której objaśnić nie można. (…). Co do Przeczmna, to wskazuje łożysko dawnej rzeczki obok wsi drogę do domyślenia
się pierwotnej nazwy. Rzeczka płynęła przez mszyste bagna, miała zatem nazwę Przemsza, a wieś nad nią położona Przemszno, tak jak Mszano pod Brodnicą nie od
mszy św., lecz od rzeczki Mszy, to jest mszystej, nazwane zostało, której łożysko dziś jeszcze mimo wysuszenia okolicznych jeziór i bagien podle wsi rozpoznać można. Przemsza biała, do której Przemsza czarna wpada, jest przypływem Wisły. (…)”.
Tu jest link do elektronicznej wersji przedmiotowego opracowanie:
http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?i ... ublication
W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich w tomie IX na strona 131i 132 znajduje się nota o wsi Przeczno. Jest tam wiele informacji o historii wsi, jej historycznych nazwach, właścicielach wsi, w tym informacja mówiąca: „(…). W wizyt. Strzesza z r. 1667 czytamy, że P. [ Przeczno ] należało dawniej do Przesmińskich, potem do … (…)”.
Tu są linki:
http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geogra ... Tom_IX/131
http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geogra ... Tom_IX/132
Tak więc wiemy jaka jest geneza nazwiska Prześmiński / Przesmiński. Wynika, iż jest to nazwisko szlacheckie, odmiejscowe, które zostało utworzone od nazwy wsi, która obecnie nosi nazwę Przeczno a jej właściciele Prześmińscy byli starą szlachtą. Hipotetycznie nazwisko Przeźmiński może być innym zapisem graficznym nazwiska Prześ(s)miński. Zatem, pierwotnym nazwiskiem mogła być forma Prześ(s)miński, która na skutek błędu pisarskiego, wymowy [ gwara i dialekty ] przeszła w formę Przeźmiński. Wynikać z tego może wniosek, iż Twój 5xpradziadek Piotr Przeźmiński pochodzi ze starej szlachty, która wywodzi się ze wsi o obecnej nazwie Przeczno. To oczywiście tylko moja robocza hipoteza. Może gdy uznasz ją za dość wiarygodną to poddasz ją weryfikacji.
Co do zabłąkanego potomka, który mógł się ujawnić jak to napisałeś „ujawnił się kilka wieków później”. Coś w tym może być? Niedaleko wsi o obecnej nazwie Przeczno położana jest wieś o nazwie Grzywna, która położona jest w województwie kujawsko – pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Chełmża. Obie wsie dzieli odległość około 11 km. W dniu 30 marca 2009 roku ukazał się Plan odnowy miejscowości Grzywna na lata 2009 – 2016, który stanowił załącznik do uchwały Nr XXXVIII/242/09 Rady Gminy Chełmża z dnia 30 marca 2009 roku.
http://bip.gminachelmza.pl/plik,7843,20 ... acznik.pdf
Na stronie 8 i 9 czytamy: „(…). Na przełomie XVI i XVII wieku bliżej nieznana część ziemi, która nie została przekazana biskupom kujawskim, należała do rodziny Bystramów, po których przejął ją Jakub Dorpowski z Ostromecka ( była to tzw. Grzywna Szlachecka ), Ten z kolei dobra przekazał jezuitom bydgoskim. Ziemia obejmowała 8 włók została przekazana Toruniowi przez Szwedów podczas „potopu”, ale po jego zakończeniu wróciła ponownie w ręce zakonników. Ci w 1685 roku przekazali w dzierżawę Janowi Chojnickiemu. W 1706 dobra przejęła szlachcianka Prześmińska, a później w latach 1721 i 1730 jako dzierżawca wymieniony jest Jan Prebant. (…)”. Z treści tego cytatu wynika, że nazwisko Prześmińska [ Prześmiński ] nie zaginęło w odmętach czasu. Istniała szlachcianka o nazwisku Prześmieński, która od jezuitów bydgoskich dzierżawiła wieś Grzywna Szlachecka od roku 1706 do przynajmniej roku 1721. Wynika z tego, że Prześmińscy ze wsi Przeczno nie zaginęli tylko rozprzestrzenili się po okolicy. Tak więc jakiś związek Prześmińskich z kościołem istniał między rokiem 1706 a rokiem 1721. Hipotetycznie Twój 5xpradziadek Piotr Przeźmińsk [ Prześmiński ] mógł mieć jakieś powiązania rodzinne ze szlachcianką Prześmińską i dlatego mógł dzierżawić wieś kościelną Bieńczyc w parafii Raciborowice. Między rokiem 1721 a rokiem 1742 to tylko 21 lat a nie wieki. Może warto sprawdzić archiwa po byłym zakonie jezuitów w Bydgoszczy oraz księgi metrykalne kościoła w Grzywnie [ Parafia i kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Grzywnie ] w poszukiwaniu śladów Prześmińskich [ Przeźmińskich ].
To tylko moja robocza hipoteza. Co prawda wieś Bieńczyc od wsi Grzywna dzieli odległość około 420 km, to trochę daleko, ale nigdy nie wiadomo jak toczyły się losy ludzkie.
Sławku, przedstawiłem Ci moje rozważania, hipotezy oraz zebrane informacje na temat nazwiska Przeźmiński i rodu Przeźmińskich [ Prześmińskich ]. Może moje przemyślenia przydadzą Ci się w Twoich badaniach nad genealogią i pochodzeniem Twojego 5xpradziadka o imieniu Piotr i nazwisku Przeźmiński.
Nie będę rozpatrywać pozostałych możliwości pochodzenia nazwiska Przeźmiński [ choć mogą być prawdopodobne? ], o których pisałem na wstępie, ponieważ uważam, iż nazwisko to z dużą dozą prawdopodobieństwa pochodzi od nazwy wsi i jest nazwiskiem szlacheckim a jego pierwotną formą było nazwa osobowa Prześ(s)miński. Hipoteza postawiona, wnioski i weryfikacja należy do Ciebie – oczywiście jeśli uznasz moją hipotezę za dość wiarygodną i prawdopodobną. W przypadku upadku mojej hipotezy można rozpatrywać pozostałe możliwości pochodzenia nazwiska Przeźmiński albo czynić to równolegle.
Coś niecoś o herbach rodu Prześmińskich [ Przeźmińskich ].
Sławku, napisałeś w swoim poście: „(…).Są jacyś Prześmińscy herbów Gozdawa i Ostoja oraz Kuszaba(sic!), Przemińscy herbu Gozdawa, Przeszmińscy herbu Ostoja (ci dwaj ostatni to raczej to samo co ci Prześmińscy) ale to wszystko szlachta tak iluzoryczna i stara (…).”.
W roku 1927 w Krakowie, nakładem Składu Głównego W Księgarniach Gebethnera I Wolffa, ukazało się opracowanie Józefa Krzepeli [ EM. Sędzia Apelacyjny ] pt. Rody Ziem Pruskich. W publikacji tej autor na stronie 79 pisze:
„Przeszno ( Heimsiit ) tor. p. Biskupice, fil. w miejscu. 1521 Borowski (KI. 138). – 1570 a) ( p. Unisław ) Gołocki, Raciliiewski ( Raczinowsky ) – b) ( p. w miejscu ) Sledz - Przesmiński, Bajerski, Pląchowski – c) ( p. Kiełbasin ) Konopacki. – Ba Bajerski, 1744 Ciborski ( Cyborski ), syn, wnuk, 1789 Znaniecki. – Sg. 1669 Brzeski, Kossowski, Miaskowski, Racinowski, Radowicki, Trebnic, 1793 Ciborski.
gn. Prześmińskich h. Gozdawa ( Witt.) – h. Ostoja p. Heimsode ( KI. 141 ) – h. Paprzyca p. Sledz.”
http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/plain-content?id=107664
Według Herbarza Szlachty Pomorskiej ( Kaszubskiej ), który zamieszczony jest na stronie Związku Szlachty Polskiej, Prześmińscy są tak opisani:
Nazwisko:
Prześmiński
Herb:
h. Ostoja
h. Paprzyca
g. Gozdawa
Przydomki:
Heimsode
Sledz
Gniazdo:
Przeszno, pow. tor.
http://www.szlachta.org.pl/opracowania/ ... skiej.html
Wynika, że wszyscy Prześmińscy [ Przeźmińscy ] wywodzą się z jednej wsi [ gniazdo rodowe ]. Posiadali oni przydomki [ znane ] Sledz oraz Heimsode. Przydomek Heimsode, to niemiecka nazwa wsi Przeczno [ dawniej: polskie nazwy Przeczmno, Przesmno, niemieckie nazwy: Heimsoot, Heimsoth, Heimisod, Heymsodt, Heymsode ]. Tak więc osoby o nazwisku Heimsode [ i podobnie ] mogą wywodzić się z rodu Prześmińskich.
W roku 1986 w Olsztynie, nakładem Wydawnictwa Pojezierze, wydane zostało opracowanie Karola Górskiego pt. Studia i szkice z dziejów Państwa Krzyżackiego. W I Rozdziale noszącym tytuł Polacy i Niemcy w ziemi chełmińskiej w średniowieczu w części zatytułowanej Szlachta Chełmińska [ strona 9 ] pisze: „Rycerstwo polskie w zachodnim pasie reprezentowali w XV wieku Bolemińscy, którzy mieli dobra w Krajnie. Z Polski przybył "her Scheppenda Slotnicki", czyli rycerz pasowany Wierzbięta Złotnicki, drugi mąż pani ze Słomowa, a Klemens Polak mieszkał pod Toruniem. Ród Ostojów reprezentowany był przez Heimsode–Przesmińskich z Przeczna, którzy posiadali w Toruniu prawo miejskie i byli - jak się zdaje - zniemczeni.(…).”
http://www.kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/plain ... t?id=49873
Moje uwagi: Górski w swoim opracowaniu napisał: „Ród Ostojów reprezentowany był przez Heimsode–Przesmińskich z Przeczna, którzy posiadali w Toruniu prawo miejskie i byli - jak się zdaje - zniemczeni.”. Wynika z tego, iż Heimsode – Przesmińscy byli też mieszczanami w Toruniu i to najprawdopodobniej o znacznej pozycji w mieście. Skoro posiadali prawo miejsce to i mogli mieć posiadłości [ domy ] w tym mieście i okolicy. To prowadzi do wniosku, że przedstawiciele tej rodziny mogli piastować jakieś urzędy, na przykład ławników, rajców itp. Jeszcze jedna uwaga o Heimsode – Przesmińskich. Rodzina ta mogła nie używać całego nazwiska Heimsode – Przesmiński? Istnieje możliwość, iż była znana w Toruniu pod nazwiskiem Heimsode [ Heimsode = Przesmiń(n)ski; Heimsode to niemiecka nazwa wsi Przeczno, która też nosiła nazwy Przeczmno, Przeszmo, Przesno ]. Tak więc powinna być wymieniona w opracowaniach dotyczących dawnego Torunia. Według Górskiego rodzina to mogła być zniemczona to z dużą dozą prawdopodobieństwa wymieniają ją też herbarze szlachty niemieckiej.
Literatura, w której mogą znajdować się informacje o rodzie Przeźmińskich [ Prześmińskich ]
Mateusz Wyżga: Parafia Raciborowice od XVI do końca XVIII wieku. Studium o społeczności lokalnej, Kraków 2011.
Dodatkowe informacje o książce:
Tytuł grzbietowy: Parafia Raciborowice
Adres wydawniczy: Kraków : Księgarnia Akademicka, 2011.
Temat: Parafia Świętej Małgorzaty (Raciborowice) -- 1500-1800.
Księgi parafialne -- Polska -- Raciborowice (województwo małopolskie) -- 1500-1800.
Raciborowice (Polska, województwo małopolskie) -- 1500-1800.
Uwagi: Książka stanowi poszerzenie i uzupełnienie rozprawy doktorskiej (Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej, Kraków, 2010).
Książkę możesz wypożyczyć:
Kraków - Biblioteka Główna Uniwersytetu Pedagogicznego
Kraków - Biblioteka Jagiellońska i Biblioteka Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego
Kraków - Biblioteka Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II
Kraków - Biblioteka Kolegium Filozoficzno-Teologicznego oo. Dominikanów
Kraków - Biblioteka Międzynarodowego Centrum Kultury
Tu jest link do artykułu Jacka Laberschek [ Polska Akademia Nauk, Kraków ] pt. Raciborowice „Długoszowe” do początków XVI wieku, w którym autor omawia publikacje poświęcone parafii Racioborowice:
http://www.malopolska.org/images/pliki/ ... .43-62.pdf
Tu jest link do postu, w którym między innymi jest mowa o publikacjach dot. parafii Raciborowice:
http://blog.michas.org.pl/2015/06/11/o- ... chalowice/
Pozdrawiam – Roman.
Dodatkowe informacje znajdziesz pod linkami:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeczno_ ... pomorskie)
http://www.przeczno.pl/parafia-przeczno
http://www.przeczno.pl/historia-kosciol ... elminskiej
https://pl.wikipedia.org/wiki/Grzywna_( ... pomorskie)
http://www.nasze.kujawsko-pomorskie.pl/ ... 4ski).html
http://prusowie.pl/dane/Spis_miejscowos ... e_1925.pdf
Przeźmińscy z Sochaczewa
http://www.bohaterowie1939.pl/polegly,p ... ,2101.html
