Jerzy, witaj ponownie.
Dotarłem do publikacji Anny Laszuk noszącej tytuł „Zaścianki i królewszczyzny. Struktura własności ziemskiej w województwie podlaskim w drugiej połowie XVII wieku, która została wydana w roku 1998 w Warszawie przez Wydawnictwo Instytutu Historii PAN. Faktycznie w tej publikacji wymieniony jest zaścianek Kosianka Litewka. Autorka na stronie 90 pisze: „(…). W XVII w. wzrosła nawet liczba okolic szlacheckich. Okolice zamieszkane przez szlachtę gniazdową, gdzie często brak było granic między zaściankami, a ich nazwy nie były ostatecznie określone, sprawiają dużo trudności w ustaleniu ich właściwego składu. Podane poniżej nazwy poszczególnych zaścianków są nazwami najczęściej i najdłużej występującymi. (…)”.
Na stronie 91 czytamy: „ (…). W ziemi drohickiej w drugie połowie XVII w. były w sumie 34 okolice zaściankowe: (…); Kosianka: Boruty, Leśna, Litewka, Stara i Trojanowka; (…).
Na stronie 93 czytamy: „(…). Podane niżej nazwy dotyczą miejscowości zamieszkanych przez drobną szlachtę, lecz nie rozrosłych w większe okolice zaściankowe: Bohusze Litewka i Żale, (…)”.
Od strony 103 do strony 114 autorka zamieściła Załącznik Nr 2 „Skład parafii w województwie podlaskim w 1673 r.”. W podrozdziale „Parafie katolickie” na stronie 108 wymieniona jest parafia Perlejewo w skład, której między innymi wchodziły: Bogusze Litewki, Bogusze Żale, (…), Kosianka Boruty, Kosianka Leśna, Kosianka Litewka, Kosianka Stara, Kosianka Trojanowa, (…). Wynika z tego, że w roku 1673 na obszarze parafii Perlejewo
1. była wieś:
• o nazwie Bogusze Litewki oraz wieś o nazwie Bogusze Żale;
• o nazwie Kosianka Boruty, Kosianka Leśna, Kosianka Litewka, Kosianka Stara, Kosianka Trojanowa.
2. nie było wsi o nazwie Bogusze Stare.
Najważniejszy wniosek jaki z tych informacji płynie jest tak, że w roku 1673 na obszarze parafii Perlejewo znajdowały się wieś o nazwie Bogusze Litewki oraz osada o nazwie Kosianka Litewska. W takim razie były to różne wsie i nie można ich utożsamiać ze sobą. Położenie osady Bogusze Litewki, obecnie Bogusze Litewka, jest znane. Natomiast, wieś Kosianka Litewka zaginęła, nie można jej zlokalizować na współczesnych mapach. Może zmieniła nazwę na inną lub zaginęła? Wiemy, że w roku 1673, w parafii Perlejewo znajdowały się okolica szlachecka Bogusze: Litewka i Żale oraz okolica Kosianka, która składała się z 5 osad: Kosianka Boruty, Kosianka Leśna, Kosianka Litewka, Kosianka Stara, Kosianka Trojanowa. Do obecnych czasów przetrwało 4 z nich, to jest Kosianka Boruty, Kosianka Leśna, Kosianka Stara, Kosianka Trojanówka. Położenie ich jest znane, znajdują się w obecnej gminie Grodzisko, w powiecie siemiatyckim. Hipotetycznie osada Kosianka Litewka powinna znajdować się gdzieś w okolicy wspomnianych 4 Kosianek. Tak więc, można założyć, że mieszkańcy mogli zachować w zbiorowej pamięci miejsce położenia wsi Kosianka Litewka? To założenie winno się zweryfikować w terenie. Jeśli uznasz to za zasadne z Twojego punku widzenia, to możesz to zrobić. W przypadku dawnej okolicy szlacheckiej Bogusze to dziś występują wsie o nazwie Żale, Bogusze Litewka i Bogusze Stare.
Obok parafii Perlejewo położona jest tak samo stara parafia Ostrożany [ Parafia i Sanktuarium Matki Bożej w Ostrożanach ]. Na stronie tej parafii znajduje się nota pt. „Terytorium parafii Ostrożany na przestrzeni wieków”. W tekście tym czytamy: „(…). W księgach metrykalnych pojawiają się licznie nazwy wsi z parafii sąsiednich, których mieszkańcy często korzystali z posług tutejszego kościoła. Z parafii perlejewskiej są to Bogusze Stare, Litewka, Żale, Kosianki, (…), (…). Jednak prawnie wsie te należały ciągle do swoich parafii. (…).”. Tu nasuwa się dość ważny wniosek. Osoby, które szukają metryk swoich krewnych ze wspomnianych miejscowości powinny, które należały do parafii Perlejewo, powinny też nie zapominać o księgach parafii Ostrożany.
http://ostrozany.pl/index.php/8-histori ... eni-wiekow
Z tego co napisał Jamiolkowski_jerzy wynika, że Kosianka Litewka została wymieniona w opracowaniu Ludwika Czarkowskiego pt. Powiat Bielski w gub. Grodzieńskiej. Zarys Ludoznawczy, które ukazało się w Tomie 1 od strony 39 do strony 132 w Rocznika Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie 1907, nakładem Józefa Zawadzkiego w Wilnie, 1908. Autor na stronie 68 – 70 wymienia wsie szlacheckie zamieszkane przez drobną szlachtę wyznania rzymskokatolickiego, narodowości polskiej i pisze: „Wyrazy w nawiasach obok nazwy wsi oznaczają nazwiska szlacheckie pochodzące od tychże wsi, których to nazwisk przedstawiciele znajdują się przeważnie w tej wsi, ale również w innych w okolicy. (…). Bogusze Stare, B. Litewka ( Boguszewski ), (…), Kosianka Boruty, K. Leśna, K. Stara, K. Trojanówka ( Kosiński ), (…).”. Na stronie Ludwik Czarkowski zamieścił rozdział „Przydomki”. W rozdziale tym wymienia przydomki jakie nosiła szlachta, która mieszkała w różnych wsiach a posiadała takie samo nazwisko. Napisał, ze zdołał zebrać 62 przydomki z parafii Pierlejewskiej i Wińskiej. Zatem, wymienił on między innymi: „(…). 1) Boguszewski z Kosianki, Rybałt i Żerów Zagajnych: Paluszek, Rybka ( Bogusze ), Żołnierczyk ( Kosianka Stara i Kosianka Litewka ); (…); 4) Kosiński: Skowron ( Żery Zagajne ), Sokół ( Kosianka Boruty ), Popek ( Krynki – Borowe ), Szwed ( Radziszewo – Sieńczuch ), Semięga ( Kosianka Stara ); (…).”. We wspomnianym opracowaniu autor na stronie 128 zamieścił mapę noszącą tytuł „Mapa Powiatu Bielskiego”. Na mapie tej znajdują się: Żale, Stare Bogusze, Litewka oraz 4wsie Kosianka: Stara, Leśna, Boruty, Trojanówka.
Tu jest link do wspomnianego opracowania:
http://pbc.biaman.pl/dlibra/doccontent?id=2285
W roku 2013 staraniem władz Podlasia oraz Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu wydano reprint mapy województwa podlaskiego z 1795 r. autorstwa Karola de Perthéesa. Mapa nosi tytuł „Mapa szczegulna woiewodztwa Podlaskiego zrządzona z innych wielu mapp miejscowych tak dawniey jak i świeżo odrysowanych, tudzież goscincowych y niewątpliwych wiadomości. Wszystko według regul geograficznych y obserwacji astronomicznych. Przez Karola de Perthées Pułkownika y Geografa J.K.Mci MDCCXCV”. Geograf przy tworzeniu mapy korzystał z pomocy miejscowych proboszczów, którzy nadsyłali mu szczegółowe opisy parafii. Jest to najstarsza zachowana mapa województwa podlaskiego. Mapa została przygotowana przez Tomasza Popławskiego z Wydawnictwa Kartograficznego Aticart.
To tyle tytułem wstępu. Na wspomnianej mapie została zaznaczony poszukiwany przez Ciebie zaścianek [ wieś ] o nazwie Kosianka Litewka. Na mapie widnieje też wieś Żale, Bogusze Stare oraz 4 pozostałe Kosianki. Na mapie nie ma wsi Bogusze Litewka.
Mapa jest aktywna, można ją powiększać, obracać itp. Zaścianek [ wieś ] Kosianka Litewka odnajdziesz na mapie w następujący sposób: Na mapie odnajdziesz obszar obwiedziony zieloną grubą linią, który nazywa się ZIEMIA DROCHICKA [ czerwone drukowane litery ]. Wieś Kosianka Litewka znajduje się pod literą A w napisie ZIEMIA.
Link do mapy:
http://maps.mapywig.org/m/Polish_maps/s ... SA_14).jpg
albo
http://igrek.amzp.pl/details.php?id=11780718
Czy Kosianka Litewka i Bogusze Litewka jest jedną i tą samą wsią? Trudno jednoznacznie stwierdzić. Może w różnym czasie wieś ta nosiła raz nazwę Kosianka Litewka a raz Bogusze Litewka? Jak zauważyłeś w moim poście wymieniona jest wieś o nazwie Litewka, która swoim położeniem może odpowiadać wspomnianym zaściankom? Może Litewka miała dwóch właścicieli i każdy z nich nazywał swoją część inaczej? Jest wiele możliwości? Wnioski już pozostawiam Tobie.
W moim pierwszym pości napisałem, że nazwa Litewka wskazuje na pochodzenie osób tam zamieszkałych lub/i osadzonych, w tym przypadku byliby to Litwini. Jest jeszcze kilka innych podstaw od których mogła powstać ta nazwa. Profesor Witold Doroszewski w swoim Słowniku języka polskiego tak pisze:
„Litewka (…).
a) Litewka << Kobieta pochodząca z Litwy >>
b) << gatunek poślednej tabaki >>
c) << gryka, tatarka >>
d) << rodzaj samodziałowej kurty >> Szczupła, średniego wzrostu postać, w popielatej litewce i długich butach. (…).”.
Mogą istnieć i inne miejscowe [ podlaskie ] znaczenia słowa litewka, może ktoś je przytoczy?
Mam nadzieję, że trochę pomogłem w Twoich poszukiwaniach. Podlasie to ładny kraj!
Pozdrawiam – Roman.
Ps.
W roku 1958 wieś Bogusze Litewka nazywała się Bogusze Litewskie.
