wieś/kolonia Koło par Św.Stanisława Wwa Wola

marcinguzek · Post autor: **marcinguzek** » czw 28 mar 2019, 22:10

Witam,
poszukuje informacji o wsi/koloni Koło (dziś osiedle Warszawa Wola)
w indeksach parafii Św. Stanisława na Woli pojawia się dopiero od 1853;
czy wcześniej mogła być w innej parafii?

przejrzałem mapy/plany Warszawy i okolic rzeczywiście nie ma takiej nazwy przed 1853? (zaznaczona jest dopiero w 1856)

czy możliwe żeby wieś/kolonia Koło przed 1853 nie istniała? gdzie szukać informacji?

w spisie miejscowości Królestwa Polskiego z 1877 występuje jak Koło Biernackich (od właścicieli dóbr) czy były takie spisy wcześniej?

będę wdzięczny za wszelkie sugestie
pozdrawiam Marcin

Daniel_Paczkowski · Post autor: **Daniel_Paczkowski** » pt 29 mar 2019, 11:01

Według Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich: "Koło - osady, pow. warszawski, gmina Czyste, parafia Wola, leżą tuż pod Warszawą, wzdłuż traktu idącego z Warszawy do Babic i Sochaczewa. Zaczyna się Koło przy wale miejskim od rogu ulicy Młynarskiej i cmentarza ewangielickiego, graniczy z przedmieściem Wolą i polami wojennymi pod Powązkami. Cały obszar zajmują ogrody i osady właścicieli licznych wiatraków. Domów około 140, wiatraków 50, mieszkańców 1200. Trzecią część ludności stanowią niemcy młynarze i ogrodnicy. Przez środek wsi przechodzi kolej obwodowa. Koło stanowiło część dóbr Czyste." http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/277 Niestety autor wpisu nie podał z którego roku pochodzi informacja.

marcinguzek · Post autor: **marcinguzek** » pt 29 mar 2019, 13:34

dzięki Daniel; Znam ten opis; właśnie trochę do niego się odnoszę; Słownik jest datowany 1880-1914, zakładam że ten opis jest raczej z okolic 1880, bo w 1916 po przyłączeniu Koła (i Bud) do Warszawy mieszkało tu podobno ok 4 tys. mieszkańców. To trochę zaskakujące, że do połowy XIX w. nie ma wzmianek o tej osadzie/wsi/kolonii? (nie ma jej na mapach) a ok 1880 mamy 140 domów i 1200 mieszkańców ?? (nawet zakładając, że doliczono do wsi Koło, mieszkańców "Woli pod cyrkułem" czyli okolic pomiędzy wałem-Młynarską a Płocką, gdzie zaczynała się "Wola pod gminą")

Daniel_Paczkowski · Post autor: **Daniel_Paczkowski** » pt 29 mar 2019, 13:47

A może w dokumentach parafii ewangelickiej coś da się znaleźć? Skoro tam tylu Niemców mieszkało...

Czerkawska_Ewa · Post autor: **Czerkawska_Ewa** » pt 29 mar 2019, 16:30

Tu trochę historii znalazłam:

http://warszawa.wikia.com/wiki/Ko%C5%82o

marcinguzek · Post autor: **marcinguzek** » pt 29 mar 2019, 17:04

Daniel_Paczkowski pisze:A może w dokumentach parafii ewangelickiej coś da się znaleźć? Skoro tam tylu Niemców mieszkało...

też poszedłem tym tropem ale niestety od 1789 w warszawskiej taryfie jest już ulica Młynarska; ewangelicy się osiedlali przy niej (żeby być precyzyjnym posesje należące do Młynarskiej ciągnęły się od okopów Lubomirskiego przez młynarską do Płockiej i od Górczewskiej okolic dzisiejszej Obozowej).

Wszyscy "Niemcy" z Koła, jakich znalazłem, mieli wpisane w aktach USC: "zamieszkały na ulicy Młynarski nr ..." bez podania nazwy wsi Koło (Młynarska była formalnie częścią aglomeracji warszawskiej)

Marcin

Kaczmarek_Aneta · Post autor: **Kaczmarek_Aneta** » sob 30 mar 2019, 06:36

marcinguzek pisze:Witam,
poszukuje informacji o wsi/koloni Koło (dziś osiedle Warszawa Wola)
w indeksach parafii Św. Stanisława na Woli pojawia się dopiero od 1853;
czy wcześniej mogła być w innej parafii?

przejrzałem mapy/plany Warszawy i okolic rzeczywiście nie ma takiej nazwy przed 1853? (zaznaczona jest dopiero w 1856)

czy możliwe żeby wieś/kolonia Koło przed 1853 nie istniała? gdzie szukać informacji?

w spisie miejscowości Królestwa Polskiego z 1877 występuje jak Koło Biernackich (od właścicieli dóbr) czy były takie spisy wcześniej?

będę wdzięczny za wszelkie sugestie
pozdrawiam Marcin

Witaj,

to będzie ta sama parafia wolska:
http://www.stanislaw-bm.pl/index.php?op ... &Itemid=12
Ponieważ Koło wchodziło w skład dóbr wsi Czyste, a Czyste pojawia się we wczesnych metrykach, wszelkich informacji należy szukać w parafii wolskiej.
http://www.slownik.ihpan.edu.pl/search. ... te&d=0&t=1
Polecam również przeczytać o początkach Woli:
http://www.rozbria.pl/jak-ksztaltowala- ... wska-wola/
Szukałam informacji, kiedy dokładnie Koło zostało wyodrębnione jako odrębna osada, ale nie znalazłam.

Pozdrawiam
Aneta

Daniel_Paczkowski · Post autor: **Daniel_Paczkowski** » sob 30 mar 2019, 08:46

Jeszcze jedna myśl przychodzi mi do głowy. Może spróbować sprawdzić w opracowaniach dotyczących historii kolei warszawsko-wiedeńskiej. Wydaje się, że industrializacja tych terenów następowała w czasie korelującym silnie z budową tejże. Może w takich opracowaniach znajdzie się dalsze wskazówki, co do poszukiwań.

marcinguzek · Post autor: **marcinguzek** » wt 02 kwie 2019, 19:45

to jest jakiś pomysł; we wszystkich źródłach podawane jest, że Kolej Obodowa podzieliła Koło na dwie części (1875)

mam przy tej okazji pytanie do wszystkich forumowiczów; czy ktoś z Was spotkał się z "powstaniem" formalnym osady/wsi/koloni w Królestwie Polskim w XIX wieku? jak nazywał się taki dokument? (kiedyś chyba lokacja?) jak "władza" go wydawała?

pozdrawiam
Marcin

jamiolkowski_jerzy

Nie znam się na historii Warszawy ale kierując się logika sadze że w przypadku Koła mamy do czynieni z przejęciem potocznej historycznej nazwy miejsca. W tym przypadku związanego z elekcjami królewskimi.
http://warszawa.wikia.com/wiki/Ko%C5%82o
Jak sądzę Koło nie było (gdyby było inaczej to byłaby jakaś wzmianka) w żaden formalny sposób lokowane. Po prostu z czasem zaczęło się samoistnie rozbudowywać, powstawała osada która przejęła historyczna nazwę.

Czerkawska_Ewa · Post autor: **Czerkawska_Ewa** » wt 02 kwie 2019, 21:40

Indeksuję metryki z Woli i nagle z Karczmy Ochota zrobiła się osada Ochota. Podobnie nagle pojawiło się Koło, a z Jelonka zrobiły się Jelonki.
Co do metryk, to sprawdzam w Genetece czy dobrze odczytałam nazwisko wpisując dane rodziców. Część rodzin konsekwentnie chrzci dzieci w kościele na Woli, ale są też rodziny, dla których wyskakują mi różne parafie. Mój prapradziadek był szewcem. Ślub wziął w parafii ewangelicko-augsburskiej, dzieci ochrzcił na Woli, u Wszystkich Świętych i u Luteran. Zgon dziecka zgłosił u św. Andrzeja, a to nie koniec poszukiwań. To były lata 1876-1891.

Kaczmarek_Aneta · Post autor: **Kaczmarek_Aneta** » wt 02 kwie 2019, 22:00

Dodam jeszcze definicję z książki Kwiryny Handke "Dzieje Warszawy nazwami pisane", wyd. 2011:

"Koło. Dawniej tereny leżące przy starym trakcie do Sochaczewa, zwane Kołem Rycerskim, otoczonym kręgiem wałów, gdzie w latach 1575-1764 odbyły się elekcje prawie wszystkich królow polskich (z wyjątkiem dwóch: Henryka Walezego i Augusta III, których elekcje odbyły się na terenach Kamionka). W okresie międzywojennym zbudowano tu kolonię TOR i BGK - osiedla domów mieszkalnych między ulicami: Bolecha, Deotymy i Ożarowską, a po drugiej wojnie - kilka kolejnych. Nazwa dzielnicy ma charakter pamiątkowy".

Skoro Pani profesor K. Handke, językoznawca, polonistka, slawistka, varsavianistka nie wspomina o Kole jako osadzie/wsi, przychyliłabym się do opinii Jerzego. Myślę, że Koło - miejsce historyczne wchodzące w skład dóbr Czyste, przyłączone (wraz z innymi dobrami Czystego) do Warszawy w roku 1916, było nazwą terenową.

Pozdrawiam
Aneta

marcinguzek · Post autor: **marcinguzek** » wt 02 kwie 2019, 22:04

jamiolkowski_jerzy pisze: Jak sądzę Koło nie było (gdyby było inaczej to byłaby jakaś wzmianka) w żaden formalny sposób lokowane. Po prostu z czasem zaczęło się samoistnie rozbudowywać, powstawała osada która przejęła historyczna nazwę.

nawet jeżeli to tak się odbyło, to w którymś momencie ta "samoistna osada", z tradycyjną nazwą, zaczęła być formalnie wsią Koło w gminie Czyste powiecie Warszawskim Guberni Warszawskiej, maiła np. sołtysa; w 1916 ta wieś została przyłączona formalnie do Warszawy; na planie hipotecznym z 1935 działki w tym miejscu mają nazwę "Kolonia we wsi Koło" (takie nazewnictwo funkcjonowało chyba jeszcze po II wojnie?)

przed 1850 nie znalazłem żadnego formalnego i nieformalnego dokumentu/zapisu, który by taką wieś opisywał (zrobiłem kwerendę gazet, czasopism itp z epoki biblioteki cyfrowe UW UJ Polana); w aktach notarialnych przed 1850 ta sama działka jest we wsi Wola po 1850 we wsi Koło; podobnie w aktach stanu cywilnego (parafia Św. Stanisława Warszawa-Wola) Koło pojawia się w 1853 wcześniej w aktach nie występuje; akty urodzeń dzieci z tych samych małżeństw przed 1853 wieś Wola, po 1853 wieś Koło ... jakoś to musiało być sformalizowane?

pozdrawiam
Marcin

Sroczyński_Włodzimierz

Dobrze rozumiem, że chodzi o to jak była nazywana pewna część Dóbr Wielka Wola i Czyste zanim zaczęto używać nazwy "Koło" (ok. połowy XIX wieku)? Tzn jak np administrator Biernackich określał co gdzie zasiać na pustym polu?:)

marcinguzek · Post autor: **marcinguzek** » wt 02 kwie 2019, 22:46

Sroczyński_Włodzimierz pisze:Dobrze rozumiem, że chodzi o to jak była nazywana pewna część Dóbr Wielka Wola i Czyste zanim zaczęto używać nazwy "Koło" (ok. połowy XIX wieku)? Tzn jak np administrator Biernackich określał co gdzie zasiać na pustym polu?:)

nie bardziej chodzi mi dla czego sąd zapisał: Kolonja Koło 162/70 WE WSI KOŁO
https://images89.fotosik.pl/154/c1a71b537b6ed942.jpg
i dla czego użył sformowania "we wsi Koło" i od kiedy to sformułowanie stało się "formalne" ???

podobnie Archiwum Państwowe w Warszawie, Zespół Hipoteka Warszawska, sygn.29426 hipoteka "Kolenia we wsi Koło nr 169/95" księga założona w 1896 czyli XIX wiek

Kaczmarek_Aneta pisze: przychyliłabym się do opinii Jerzego. Myślę, że Koło - miejsce historyczne wchodzące w skład dóbr Czyste, przyłączone (wraz z innymi dobrami Czystego) do Warszawy w roku 1916, było nazwą terenową.

Aneta, mogła byś rozwinąć "nazwę terenową"? czy to miała by być nazwa nieformalna? jak rozumieć ze wieś miała przed przyłączeniem do Warszawy sołtysa w 1916?

1877 Skorowidz Królestwa Polskiego czy obejmował, nazwy terenowe? (rozumiem nieformalne?)
https://images90.fotosik.pl/154/11e51efcdda01701.jpg

pozdrawiam
Marcin