Witaj.
Nielekko jest bez szerszego kontekstu lub innych dodatkowych informacji wnioskować o genezie nazwiska Wysokiński Jagiełka. W mojej ocenie tylko wszechstronna kwerenda różnych źródeł, w tym dokumentów historycznych, genealogicznych, słownikowych czy językoznawczych może, choć nie musi, odpowiedzieć na pytanie od kogo, od czego, w jaki sposób i kiedy powstała konkretna nazwa osobowa oraz rozwiać różne dylematy odnoszące się do pochodzenia społecznego albo etnicznego osób noszących miano Wysokiński Jagiełka. Bo jak mówił profesor Kazimierz Rymut: „By w sposób prawidłowy podać genezę konkretnego nazwiska, trzeba by śledzić historię danej rodziny. Tak samo brzmiące dzisiejsze nazwiska dwu rodzin mogą mieć bowiem dwie różne genezy”. Natomiast, profesor Aleksander Brückner wielokrotnie pisał, że „my dziś nie rozumiemy znaczenia różnych słów używanych dawniej”.
Skoro napisałeś, że rodzina Wysokiński Jagiełka pochodzi z okolic Trzebieszowa to może ona mieć korzenie szlacheckie? W parafii Trzebieszów zamieszkiwała drobna szlachta o nazwisku Wysokiński herbu Szeliga. Była to bardzo, bardzo liczna rodzina, która stosowała liczne przydomki w celu odróżnienia jednych od drugich Wysokińskich. Była też rodzina Wysokińskich, która używała przydomka Jagiełka i Jagieł [ Wysokiński Jagieł, Wysokiński Jagiełka ]. Zebrałem trochę informacji, które może pomogą Ci w poszukiwaniach? Niemniej jednak należy też brać pod uwagę, iż osoby noszące nazwisko Wysokiński Jagiełka niekoniecznie muszą pochodzić ze szlachty.
Proponuję Ci zdobyć [ poszukać w bibliotekach lub po znajomych albo kupić ] trzy tomowe opracowanie Marka Wolińskiego pt. Herbarz szlachty ziemi łukowskiej na Lubelszczyźnie, który został wydany w Szczecinie przez Wydawnictwo CHK. W tej publikacji odnajdziesz sporo informacji o rodzie szlacheckim Wysokińskich z parafii Trzebieszów.
Autor tego opracowania pisał też posty na naszym forum. W poście z dnia 31.05.2014 roku napisał: „O Wysokińskich h. Szeliga z dóbr Wysokinin w parafii Trzebieszów, jest 12 stron z lat 1675-1908 (…)”. Strony te odnajdziesz w 2 tomie, który ukazał się w roku 2014.
https://genealodzy.pl/PNphpBB2-viewtopi ... t-45.phtml
Trzeci [ 3 ] tom ukazał się w roku 2017 w Szczecinie. W tomie tym autor między innymi napisał:
„Wysokiński h. Szeliga, o przydomku: Augustynik, Augustynowicz, Banasik, Canik, Cebrzyk, Celińczyk, Chlebionek, Chlebionka, Drzewczyk, Fanadej, Gach, Gałaszczyk, Głuchowszczyk, Głuszek, Gregorowicz, Gromek, Gruszczyk, Grzegorzewicz, Guszot, Homik, Homin, Jagieła, Jagiełka, Jagusinik, Jagustynik, Jagustynek, Jakubik, Jakubowicz, Jakuszowięta, Jankowicz, Janowicz, Jazwicz, Kacprowicz, Kaczan, Kalinki, Kamada, Kamadzieka, Komadej, Kominek, Komińczyk, Korsut, Kosiut, Koszur, Koszut, Kraszczyk, Kromik, Kruszczyk, Krzot, Kulan, Lenartowicz, Leszczyński, Lipieński, Liśnik, Luśnia, Luśnięta, Luśnik, Lutam, Maciejowięta, Marcinowicz, Mączyk, Mąka, Michalik, Michałowicz, Miętus, Misiewicz, Misiowicz, Momków, Monczonek, Mrozik, Mróz, Mysłowicz, Nadolik, Nadoł, Opas, Oziębło, Piotkowicz, Piotrowicz, Prusik, Przedbor, Przedborczyk, Przezdoma, Raryk, Samin, Sarczyk, Siekarzyk, Skamandejek, Strus, Suchnik, Sulan, Sutarz, Szaśnik, Szczepaniak, Szyszka, Ślebionek, Świrk, Świrka, Świstka, Świeżka, Świszka, Tomczyk, Tomkiewicz, Tomkowicz, Trzcibor, Tworkowicz, Tworkowięta, Urbanowicz, Uziębło, Wawrzyńczyk, Zagroba, Zagrobek, Zagroda, Zembrzyk, Ziemak, Zoczyk, Zok, Zychowicz, Zygmuncik, Żok, Żychowicz, Żyłka,”.
Za Marek Woliński, post z dnia 09.09.2017, który odnajdziesz na naszym forum pod linkiem:
https://genealodzy.pl/index.php?name=PN ... c&p=398956
Marek Woliński, autor wspomnianej publikacji, w poście z dnia 17.09.2019 roku między innymi pisał: „(…). Wysokiński h. Szeliga, przydomku: Leszczyński i Lipieński. W 1658 r. na Wysokininie współdziedziczył Maciej Wysokiński alias Lipieński, a w 1705 r. Wojciech Jagiełka Wysokiński, współdziedziczył na Leszczance. Jego potomek, Kazimierz Leszczyński Wysokiński, w 1745 r. dziedzic cząstki w dobrach Wysokiny Tęczki. W 1658 r. Krzysztof Lipiński, współdziedziczył na Wysokinach Tęczkach, w 1673 r. Maciej, posiadał część dóbr Wysokiny Jakusze, a Krzysztof i Paweł, dziedziczyli na swych cząstkach w dobrach Wysokiny Tęczki. Możliwe, że Lipińscy i Wysokińscy, stanowią jedną rodzinę, choć o Lipińskich Szeligach w literaturze głucho. (…)”.
https://genealodzy.pl/forum-genealogicz ... 6220.phtml
Polski Słownik Biograficzno – Genealogiczny pod hasłem Wysokiński tak pisze o tej rodzinie:
„Wysokiński h. Szeliga vel Wysokieński, Wyszokiński, licznie rozrodzona, drobnoszlachecka rodzina podlaska. Rozróżniali się przydomkami jak np. Jagiełka, Mróz, Oziębło vel Uziębło, Tomkowicz, itd. Wymienia ich Herbarz Paprockiego 1584 r. Gniazdem rodowym jest wieś Wysokiny, dawniej Wysokinin, w powiecie łukowskim, parafii Trzebieszów. Już w XVII wieku wieś ta posiadała liczne przysiółki, jak np. Wysokiny-Tęczki zwane inaczej Maciejowicami. W XIX wieku istniały na jej obszarze, już pod odrębnymi nazwami, wsie Maciejowice, Jakusze i Łęczki. W spisie z 1827 r. podano, że Wysokiny Maciejowice miały 146, W. Jakusze 134 i W. Łęczki 264 mieszkańców. Nazwy Wysokinin używano niegdyś także w odniesieniu do wsi Wysokin, w powiecie opoczyńskim, parafii Odrzywół (SGKP). Wysokińscy zostali wylegitymowani ze szlachectwa w Królestwie Polskim ok. 1840 r.”.
https://polishgenealogy2.blogspot.com/2 ... inski.html
Jak do tej pory dowiedzieliśmy się, że gniazdem rodowym Wysokińskich [ liczne przydomki ] herbu Szeliga była wieś Wysokiny [ dawniej Wysokinin ] w parafii Trzebieszów.
Słownik Historyczno – Geograficzno ziem polskich w Średniowieczu o miejscowości Wysokinin pisze: „Wysokinin. Wieś zamieszkała przez szlachtę zagrodową, notowana od XV w. w parafii Trzebieszów. Po raz pierwszy występuje w 1418 r. jako Wyszokino (DM I 331) graniczące z Wierzejkami leżącymi o 3,5 km na północ od Trzebieszowa. Leżała wówczas w środku wielkiego lasu zwanego Tłuścieć. Odnotowano ją w 1440 r. jako Wissokinino (DM VIII 2260), zaś w 1489 r. Wiszakynin (MK 16 159). Na przełomie XV/XVI w. w wyniku akcji osadniczej Wysokinin rozpadł się na trzy części, ale jako Wysokynyo tota występuje jeszcze w 1529 r. (LR 423). Później zapisywano już tylko poszczególne działy (zob. Jakusze, Maciejowice, Tęczki).”.
http://www.slownik.ihpan.edu.pl/search.php?id=12255
Zatem, Wysokińscy herbu Szeliga mieli pochodzić ze wsi szlacheckiej Wysokiny: Jakuszowięta, Laszki, Maciejowięta, Tęczki. Wysokińscy mieli być drobną szlachtą podlaską w ziemi Łukowskiej, w parafii Trzebieszów.
Znalazłem ciekawą informację, która mówi: „Wysokinin parafia Trzebieszów – nazwa przyniesiona z pod Grójca. Przy wsi Worów leżały Wysokinice – Wysokinin. 1400 – 1416 żyło tam kilku braci Wysokińskich min. też Jakusz. Część z nich przyszła pod Łuków ok. 1416 – 1418 roku.”. Wynika z tego, że Wysokińscy z parafii Trzebieszów z dużą dozą prawdopodobieństwa pochodzili z parafii Worów. Worów to obecnie wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Grójec.
https://polishgenealogy2.blogspot.com/2 ... inski.html
W roku 2017 w Zbuczynie ukazała się książka pt. Dzieje zaścianku szlacheckiego Wysokiny, której autorem jest Mieczysław Kalicki. Proponuję Ci przeczytać to opracowanie. Prawdopodobnie można ją nabyć w Urzędzie Gminy Zbuczyn albo dowiedzieć się gdzie jest dostępna.
Zbuczyn [ do 1 stycznia 2004 Zbuczyn Poduchowny ] – wieś [ dawniej miasto ] w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Zbuczyn, nad rzeką Zbuczynką. Zbuczyn oddalony jest od Trzebieszowa około 16 km. W Zbuczynie istnieje parafia, która powstała w roku 1418.
Hipotezy o genezie nazwiska Wysokiński, Jagiełka, Wysokiński Jagiełka.
Nazwisko Wysokiński najprawdopodobniej jest odmiejscową nazwą osobową i może pochodzić od nazwy wsi Wysokinice – Wysokinin w parafii Worów albo Wysokiny – Wysokinin w parafii Trzebieszów lub/i od podobnych nazw.
Nazwisko, imię albo przydomek Jagiełka może być:
1. zdrobnieniem nazwy osobowej Jagieł o czym mówi przyrostek zdrobniający -ka [ Jagieł + ka = Jagiełka ];
2. odojcowską [ patronimiczną ] nazwą osobową, która mówi nam, że Jagiełka to syn Jagieła [ ojciec Jagieł a jego syn to Jagiełka. Sufiks -ka to wielofunkcyjny przyrostek. Dawniej za jego pomocą tworzono nazwiska potomków. Inaczej mówiąc do miana ojca dodawano format -ka i powstawała nazwa osobowa syna, która mówiła od kogo on pochodzi [ Jagieł + ka = Jagiełka ];
3. odapelatywną nazwą osobową pochodzącą od słowa jagły ‘ziarno prosa’. Notowane było już w roku 1456 [ za Słownik najstarszych nazwisk polskich – pochodzenie językowe nazwisk omówionych w Historii nazwisk polskich, tom 1. ]. Dodam, że jagły to kasza z łuskanego ziarna prosa zwyczajnego. Słowo pochodzi od prasłowiańskiego wyrazu *jagъla [ częściej w liczbie mnogiej *jagъly ], który oznacza „proso”.
Nazwisko albo przydomek Jagieła według dr hab. Aliny Naruszewicz – Duchlińskiej, profesor Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego w Olsztynie, „jest pochodzenia litewskiego, K. Rymut wywodzi je od nazwiska króla (1386-1434), notowanego m.in. jako Jagieł, Jagiełło, Jagałło (zob. Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 1999, t. I, s. 326). Jagieł/Jagiełło pochodzi od bialoruskiego Jagél, Jagéla, te z kolei od imienia cerkiewnego Ioélъ (= Eliasz), zob. Aleksandra Cieślikowa (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, cz. 7 Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staopolskiej antroponimii, Kraków 2002, s. 25.”.
Zatem, może być Wysokiński Jagiełka herbu Szeliga – Wysokiński herbu Szeliga z przydomkiem Jagiełka albo Jagieł. Pamiętać też należy, że z czasem osoby używające nazwiska Wysokiński Jagiełka mogli zaprzestać używania przydomka Jagiełka [ Jagieł ] i pozostać tylko przy nazwisku Wysokiński. Hipotetycznie mogli też używać samego przydomka Jagiełka [ Jagieł ] jako nazwiska i nie stosować pierwotnej nazwy osobowej Wysokiński Jagiełka. Z drugiej strony przydomek może występować przed nazwiskiem i wtedy nazwisko zapisywane mogło być pod postacią Jagiełka Wysokiński – to tylko moje rozważania.
Weryfikację pozostawiam już Tobie.
Pozdrawiam – Roman.