Otczestwo

[adamrw]

Mam pytanie związane z otczestwem na przełomie XIX i XX wieku, na terenach byłej I RP.
Czy otczestwo mogło się zmieniać w czasie? Tzn. ojciec umiera, matka wychodzi ponownie za mąż, ojczym daje dziecku swoje nazwisko. A co z otczestwem? Byłoby nadal po ojcu, czy po ojczymie?
A gdyby ojciec biologiczny nie był podany, to co wtedy z otczestwem? Czy w razie ew. zamążpójścia matki mogłoby zostać dodane na podstawie imienia ojczyma?
z góry dziękuję za pomoc
Adam

[Bea]

Jak kobieta wychodzi powtórnie za mąż, to tylko ona zmienia nazwisko — nie ma powodu, żeby jej dzieci z poprzedniego małżeństwa również miały zmienione nazwisko.
Podobnie jest z otczestwem - ojciec jest jeden.

Inna rzecz, że w późniejszych aktach dzieci mógł się ktoś pomylić i wpisać błędnego ojca (tj. zamiast ojca - ojczyma).

[Emerald]

Jak kobieta wychodzi powtórnie za mąż, to tylko ona zmienia nazwisko — nie ma powodu, żeby jej dzieci z poprzedniego małżeństwa również miały zmienione nazwisko.

W sumie współcześnie czasem się tak robi, znam co najmniej kilka takich przypadków, gdzie kobieta biorąc ślub zmieniała dziecku nazwisko (nie był to ojciec dziecka) - po prostu żeby cała rodzina żyjąca razem miała jedno, a nie ona i jej "późniejsze" dzieci jedno, a jej "wcześniejsze" dzieci inne.

No ale wracając do tematu, w każdym razie w aktach metrykalnych osób/rodzin nad którymi pracowałam, do 1920 chyba nie widziałam czegoś takiego. Kobieta miała nowe nazwisko, dzieci natomiast cały czas po swoim ojcu. W dodatku powiedziałabym, że na koniec te żony wracały do nazwiska pierwszego męża... Żartuję sobie trochę, po prostu miałam w rodzinie bodajże trzy przypadki, gdzie kobiety owdowiałe koło czterdziestki, pięćdziesiątki które wyszły ponownie za mąż, nie miały już z drugimi mężami dzieci, więc dzieci zarówno jednego jak i drugiego małżonka chowały swojego rodzica z tym rodzicem, który zmarł wcześniej. W każdym z tych przypadków kobiety widnieją na nagrobku pod nazwiskiem pierwszego męża. Ale to tak nawiasem mówiąc

[Ewafra]

Jeśli dziecko urodziło się z nieznanego ojca to nosiło nazwisko matki, a tzw otczestwo tworzono od imienia macierzystego dziadka.
To ciekawe co pisze Izabela. Ja o przypadkach wracania przez podwójne wdowy do nazwiska pierwszego męża nigdy nie słyszałam. Być może to jakiś przypadek indywidualny, wynikły z wyjątkowej niechęci pasierbów do ojczyma. Symboliczne wymazanie go z życiorysu matki, a co za tym idzie własnego? Tak jakby ów ojczym nigdy nie istniał? Sprawa pochówku obok pierwszych małżonków nieraz może wynikać z przyczyn praktycznych. Po prostu wcześniej przygotowane miejsce dla siebie w podwójnym małżeńskim grobie.

[Emerald]

Ja o przypadkach wracania przez podwójne wdowy do nazwiska pierwszego męża nigdy nie słyszałam. Być może to jakiś przypadek indywidualny, wynikły z wyjątkowej niechęci pasierbów do ojczyma. Symboliczne wymazanie go z życiorysu matki, a co za tym idzie własnego? Tak jakby ów ojczym nigdy nie istniał? Sprawa pochówku obok pierwszych małżonków nieraz może wynikać z przyczyn praktycznych. Po prostu wcześniej przygotowane miejsce dla siebie w podwójnym małżeńskim grobie.

Tak jak pisałam, tekst o "powrocie" do poprzedniego nazwiska to mały żarcik - nie chodziło mi o formalny powrót na papierze, a tylko i wyłącznie o to, że były pochowane pod nazwiskiem pierwszego męża. Kiedyś tu na forum zdziwiłam się, jak użytkownicy odnaleźli mi akt drugiego ślubu mojej praprababki. Owdowiała mając 50 lat i w rodzinie mówiło się, że "miała drugiego chłopa, który dom po Mateuszu w karty przegrał", ale jak dopytywałam, czy to nie był mąż, to odpowiadano mi, że nie, "przecież Ewa była Wojciechowska jak Mateusz", a w sumie nie wiem czy nieformalne związki były na początku XX wieku jakoś szczególnie popularne. W każdym razie tu na forum uzyskałam akt ślubu praprababci z 1910 roku no i to jednak było dla mnie zaskoczenie, bo zawsze odwiedzałam grób Mateusza i Ewy Wojciechowskich oraz ich syna i synowej - moich pradziadków. Praprababka zmarła dwadzieścia lat później, jeszcze za życia drugiego męża, więc albo nie miał nic przeciwko takiemu pochówkowi, albo synowie i tak po prostu zrobili po swojemu. Podobnie w przypadku pradziadków członków mojej rodziny (po innej linii, ci pradziadkowie nie byli moimi krewnymi), w ramach wdzięczności za pomoc w sprawach genealogicznych stwierdziłam, że znajdę trochę dokumentów na temat ich rodziny, o której mi opowiadali pokazując zdjęcia; widziałam grób, więc znałam daty śmierci i o ile akt zgonu ich pradziadka znalazłam, o tyle zmarłą później prababcię - nie. Tknęło mnie sprawdzić akta małżeństw, rzeczywiście prababcia wyszła ponownie za mąż. W akcie zgonu widnieje naturalnie pod nazwiskiem drugiego męża, pochowana jednak pod nazwiskiem pierwszego wraz z nim i rodziną bodajże córki. W obu przypadkach już na wysokości mojego pokolenia wiedza o tych drugich mężach mogłaby się spokojnie zatrzeć gdyby nie jakaś dociekliwość, bo pamięć o nich najwyraźniej nie była szczególnie kultywowana (w końcu można było dodać chociażby jakieś "secundo voto" pod imieniem gdyby się chciało, żeby były zapamiętane pod tym nazwiskiem czy z nim kojarzone). W przypadku moich prapradziadków przebąkiwało się jedynie coś o "drugim chłopie", bo "Wojciechowscy byli bogaci, mieli kawał domu, sklep w centrum miasta, jak Mateusz zginął to Ewa dostała odszkodowanie w złocie, a potem jej nowy chłop wszystko przetracił". Nikt w rodzinie nie znał nawet jego imienia ani nazwiska, czyli pradziadek musiał w swoich opowieściach w ogóle go nie wymieniać - jak już do niego dotarłam, to nikomu nie zapaliła się lampka "a rzeczywiście, ojciec/dziadek dokładnie tak mówił!"

No ale nie będę już zaśmiecać wątku z dość konkretnymi pytaniami swoimi rodzinnymi pogaduszkami

[Sroczyński_Włodzimierz]

"Mam pytanie związane z otczestwem na przełomie XIX i XX wieku, na terenach byłej I RP.
Czy otczestwo mogło się zmieniać w czasie?"
ano - taki najbardziej słynny to Konstantin Konstaninowicz
więc "mogło" na poziomie ogólności pytania - odpowiedź: tak, mogło