Nazwisko: Narwojsz
Moderatorzy: maria.j.nie, adamgen
-
Komentarze
- Posty: 4721
- Rejestracja: ndz 02 lip 2006, 14:34
Nazwisko: Narwojsz
Wątek ten zawiera informacje na temat <A HREF="index.php?name=Nazwiska&file=index&nid=38292&ez=2 target=_top">tego nazwiska</A> i osób je noszących
-
Wladyslaw_Moskal
- Posty: 1631
- Rejestracja: pt 25 kwie 2008, 02:58
Re: Nazwisko: Narwojsz
Witam,
nazwisko Narwojsz jest polskim nazwiskiem szlacheckim i najliczniej wystepuje w Polsce;
https://szlachtarp.pl/lista-nazwisk-n-r.html
http://nlp.actaforte.pl:8080/Nomina/Ndi ... o=narwojsz
Jest takze zapisywane w Polsce jako Narwoysz, a na Litwie jako Narvois i Narvoiš, w Rosji i Bialorusi jako Narvoysh;
https://forebears.io/surnames/narvoiš
https://forebears.io/surnames/narvoysh
Wladyslaw
nazwisko Narwojsz jest polskim nazwiskiem szlacheckim i najliczniej wystepuje w Polsce;
https://szlachtarp.pl/lista-nazwisk-n-r.html
http://nlp.actaforte.pl:8080/Nomina/Ndi ... o=narwojsz
Jest takze zapisywane w Polsce jako Narwoysz, a na Litwie jako Narvois i Narvoiš, w Rosji i Bialorusi jako Narvoysh;
https://forebears.io/surnames/narvoiš
https://forebears.io/surnames/narvoysh
Wladyslaw
Re: Nazwisko: Narwojsz
Dobry wieczór.
Rozważania o pochodzeniu i znaczeniu nazwy osobowej Narwojsz.
Profesor Aleksander Brückner jest autorem opracowania noszącego tytuł „„Starożytna Litwa. Ludy i bogi. Szkice historyczne i mitologiczne”. Publikacja została wydana w Warszawie Nakładem Księgarni Naukowej w roku 1904.
W rozdziale 3. pt. „III. Jaćwingowie. Ich nazwa i dzieje. Tworzenie imion litewskich. Szczegóły bytu i wiary.” autor między innymi pisał:
„(…). Niebawem zacierają się ślady Jaćwingów zupełnie.
I cóż zostało dziś po nich? Pomijamy kilkanaście wsi noszących ich nazwisko, rozrzuconych daleko, nie tylko w Lidzkim i Słonimskim, ale i we wschodniej Galicji, dokąd wychodźcy lub jeńcy się dostali. Dalej chcą widzieć Jaćwingów w dzisiejszych Litwinach pruskich i ruskich, na linii od Stalupen do Kowna: z narzecza tego obszaru właśnie urosła w Prusiech litewszczyzna piśmienna; najlepiej zakonserwowane, najwięcej starożytne, byłożby więc narzeczem jaćwińskim? Nie możemy się na to zgodzić, inne źródła wskazują wyraźnie, że narzecze jaćwińskie zbliżało się więcej do pruskiego niż do litewskiego.
Pewniejsze ślady zachowały kroniki i dokumenty, choć nieliczne — kilka wierzeń i podań, kilkanaście nazw osad i ludzi, to wszystko. Nie zawadzi uwaga co do nazw osobowych (nie tylko jaćwińskich, ale i litewskich, tworzonych tak samo, z tych samych pierwiastków) owych Giedyminów, Olgierdów, Witowtów (fałszywie Witoldów), Kinstojtów, Jagiełów, Radziwiłów itp., tak znanych nam dźwiękiem, a tak obcych znaczeniem. Otóż nazwy litewskie urabiały się jak słowiańskie i aryjskie; składały się pierwotnie najczęściej z dwóch osnów, jakby nasze Stanisław; w potocznym używaniu skracano je od początku lub od końca, jak Stanek, Stach lub Sławek; nazwy bywały życzeniami pomyślności i bogactw, dumy i nadziei, rzadziej wyrazami zwątpienia i troski; wreszcie bywały i niezłożone, przezwiska od wzrostu i innych okoliczności. Przewijają się w nich osnowy bliskie znaczeniem, jak nasze lub i mił, mier (gotyckiego i in. pokrewieństwa) i sław (tłumaczenie tegoż); szyk ich dowolny, jak w naszych Gościrad i Radogost, Ludmiła i Miłosław. Takimiż są litewskie osnowy (przytaczamy je w polsko-ruskim brzmieniu, nie w oryginalnym): towt (lud), np. Towcigin (Strzeży-lud), Towciwił, Witowt; min (mysł), Gajłemin i Minigaił (Lutomysł), Mindowg (Wielomysł), Gedymin (Żelimysł); mant (mysł czy „dostatek”, choć łotewskie manta: majątek, żmudzkie mantingas: bogaty, przytaczają, ale oba słowa nie zdają się pewne), Dowmont, Olgimont, Narymont, Montygaił, Montygerd, Montrym; gerd (sław), Olgerd, Dowgerd, Kantygerd (Cierpisław); kant (cierp), Dowkont (Wielocierp), Kontrym; gaił (luty, porównaj gaiła: jędza w słowniku Szyrwida), Jagaił (Jagiełło), Kinżgajł (Kieżgajł, początkowa osnowa powtarza się w Kinstojt, Kiejstut), Gailegedde, Gailemin, Montygaił, Nigaił, Sungaił; but (dom), Wissebut (Wszedom, por. Wissegerd-Wszesław i Wissygin-Wszebor), Narbut, Butrym, Butowit, Źwinbut, Korybut, Butwił; turt (skarb, majątek), Witort, Gotort; wił (ufność), Radziwił, Erdziwił, Wiligajł; dowg i tuł (wiele), Mindowg (Mendog), Tulegerd; wojsz (gości), Wajsznor i Narwojsz (Gościrad), Wojszwił (Gościżyd), Wojszełk itd., itd. (…).” [ strona 25, 26, 27, 28 ].
Zygmunt Gloger w II tomie Encyklopedii Staropolskiej [ Warszawa 1901 ] zamieścił hasło „Imiona staro-polskie”, pod którym pisał: „Prawie każdy naród posiada właściwe swemu językowi imiona osobowe, wysnute z pojęć i ducha, które z upodobaniem nadaje dziatwie swojej. [ strona 264 ]. (…). Pod względem językowym, pisze uczony profesor Brückner o imionach słowiańskich, litewskich i wogóle aryjskich, że składały się zwykle z dwuch osnów, wyrażających życzenia pomyślności lub bogactw, dumy i nadziei, rzadziej bywały niezłożone. W naszych imionach przewijają się osnowy: lud, mił, mir, mier, sław i mysł.
Takiemiż są litewskie, oznaczające to samo: towt znaczy lud; min — mysł; mont pochodzi od żmudzkiego mantingas, bogaty i łotewskiego manta — majątek; gaił — groźny, luty; but — dom; turt — skarb, mienie; wił — ufność; gerd — sław. To też Towciwił znaczył dosłownie Strzeży-lud; Mindowg Wielomysł, Wisseger—Wszesław; Wojsznar — Gościrad; Narwojsz — Radgoszcz. [ strona 265 ] (…).”.
Dr Alina Naruszewicz – Duchlińska, w artykule pt. Surnames of Lithuanian Origin in the Polish Anthroponomical System, który został opublikowany w Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. Post konference material, red.Edita Marciulevičienė, Socialinių mokslų kolegija, Klaipėda 2008, strona 84 – 88, między innymi pisze: „(…). Names of Lithuanian origin appeared on a larger scale in the Polish onomic system in theIagiellonian period. The long-term neighbourhood of both nations should have resulted in a multiplicity ofnames of this kind. But is that the case? Let’s take a look at the presence of Baltic names in the canonist workfor the Polish onomastics, namely, The Dictionary of Etymology and Motivation by K. Rymut, which was builtin a nesting system and covered a significant majority of Polish names. The publication mentions thefollowing forms (in most cases they were polonised phonetically, graphically and morphologically): (…); Norwaisz, Norwoisz, Norwojsz, Norwisz, Norwajszas, Narwajsz, Narwoisz, Narwojsz, Narwojszy, Nawoysz, Narwisz < Nórvaišas/Narvaišas; (…). (…).”.
Tak więc w skrócie można powiedzieć, że dr Alina Naruszewicz – Duchlińska w artykule pt. Nazwiska pochodzenia litewskiego w polskim systemie antroponomicznym między innymi pisała, że „nazwiska pochodzenia litewskiego na większą skalę pojawiły się w polskim systemie onomicznym w okresie jagiellońskim. Długotrwałe sąsiedztwo obu narodów powinno było skutkować wieloma nazwami tego rodzaju. Ale czy tak jest? Przyjrzyjmy się obecności nazw bałtyckich w dziele polskiej onomastyki, a mianowicie Słowniku etymologiczno – motywacyjnym K. Rymuta, który został zbudowany w systemie zagnieżdżania i obejmował znaczną większość nazw polskich. W publikacji wspomniano o następujących formach (w większości przypadków były one spolszczone fonetycznie, graficznie i morfologicznie): (…); Norwaisz, Norwoisz, Norwojsz, Norwisz, Norwajszas, Narwajsz, Narwoisz, Narwojsz, Narwojszy, Nawoysz, Narwisz < Nórvaišas / Narvaišas; (…). (…).”.
W roku 2019 Wydział Neofilologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu opublikował opracowanie dr hab. Justyny B. Walkowiak pt. Litewskie nazwiska Polaków. Słownik etymologiczno – frekwencyjny. Na stronie 234 autorka słownika pod hasłem Narwojsz pisze: „NARWOJSZ – por. lit. n. złoż. Narvaiša, Nárvaišas, Nárvaišis, Nórvaiša, Nórvaišas (nor- + -vaiš). AB Narwojszewicz 1495. GG Narwojsz Ławaryszki 1792, Narwoysz Dubinki 1827. SGKP III s. 89, LPŽ II: 301, 335. P.”.
Justyna B. Walkowiak podaje też znaczenie komponentu:
• „nor – lit. norė́ti 'chcieć, pragnąć', nóras 'chęć, ochota, pragnienie, życzenie'” – strona 23,
• „vaiš – lit. váišės 'poczęstunek', váišinti 'częstować'” – strona 24.
Zatem, nazwisko Narwojsz jest spolszczoną formą litewskiej złożonej nazwy osobowej typu Narvaiša, Nárvaišas, Nárvaišis, Nórvaiša, Nórvaišas [ nor- + -vaiš ].
Znaczenie litewskiego nazwiska typu Narvaiša, Nárvaišas, Nárvaišis, Nórvaiša, Nórvaišas odnajdziesz w treści mojego postu.
Pozdrawiam – Roman.
Rozważania o pochodzeniu i znaczeniu nazwy osobowej Narwojsz.
Profesor Aleksander Brückner jest autorem opracowania noszącego tytuł „„Starożytna Litwa. Ludy i bogi. Szkice historyczne i mitologiczne”. Publikacja została wydana w Warszawie Nakładem Księgarni Naukowej w roku 1904.
W rozdziale 3. pt. „III. Jaćwingowie. Ich nazwa i dzieje. Tworzenie imion litewskich. Szczegóły bytu i wiary.” autor między innymi pisał:
„(…). Niebawem zacierają się ślady Jaćwingów zupełnie.
I cóż zostało dziś po nich? Pomijamy kilkanaście wsi noszących ich nazwisko, rozrzuconych daleko, nie tylko w Lidzkim i Słonimskim, ale i we wschodniej Galicji, dokąd wychodźcy lub jeńcy się dostali. Dalej chcą widzieć Jaćwingów w dzisiejszych Litwinach pruskich i ruskich, na linii od Stalupen do Kowna: z narzecza tego obszaru właśnie urosła w Prusiech litewszczyzna piśmienna; najlepiej zakonserwowane, najwięcej starożytne, byłożby więc narzeczem jaćwińskim? Nie możemy się na to zgodzić, inne źródła wskazują wyraźnie, że narzecze jaćwińskie zbliżało się więcej do pruskiego niż do litewskiego.
Pewniejsze ślady zachowały kroniki i dokumenty, choć nieliczne — kilka wierzeń i podań, kilkanaście nazw osad i ludzi, to wszystko. Nie zawadzi uwaga co do nazw osobowych (nie tylko jaćwińskich, ale i litewskich, tworzonych tak samo, z tych samych pierwiastków) owych Giedyminów, Olgierdów, Witowtów (fałszywie Witoldów), Kinstojtów, Jagiełów, Radziwiłów itp., tak znanych nam dźwiękiem, a tak obcych znaczeniem. Otóż nazwy litewskie urabiały się jak słowiańskie i aryjskie; składały się pierwotnie najczęściej z dwóch osnów, jakby nasze Stanisław; w potocznym używaniu skracano je od początku lub od końca, jak Stanek, Stach lub Sławek; nazwy bywały życzeniami pomyślności i bogactw, dumy i nadziei, rzadziej wyrazami zwątpienia i troski; wreszcie bywały i niezłożone, przezwiska od wzrostu i innych okoliczności. Przewijają się w nich osnowy bliskie znaczeniem, jak nasze lub i mił, mier (gotyckiego i in. pokrewieństwa) i sław (tłumaczenie tegoż); szyk ich dowolny, jak w naszych Gościrad i Radogost, Ludmiła i Miłosław. Takimiż są litewskie osnowy (przytaczamy je w polsko-ruskim brzmieniu, nie w oryginalnym): towt (lud), np. Towcigin (Strzeży-lud), Towciwił, Witowt; min (mysł), Gajłemin i Minigaił (Lutomysł), Mindowg (Wielomysł), Gedymin (Żelimysł); mant (mysł czy „dostatek”, choć łotewskie manta: majątek, żmudzkie mantingas: bogaty, przytaczają, ale oba słowa nie zdają się pewne), Dowmont, Olgimont, Narymont, Montygaił, Montygerd, Montrym; gerd (sław), Olgerd, Dowgerd, Kantygerd (Cierpisław); kant (cierp), Dowkont (Wielocierp), Kontrym; gaił (luty, porównaj gaiła: jędza w słowniku Szyrwida), Jagaił (Jagiełło), Kinżgajł (Kieżgajł, początkowa osnowa powtarza się w Kinstojt, Kiejstut), Gailegedde, Gailemin, Montygaił, Nigaił, Sungaił; but (dom), Wissebut (Wszedom, por. Wissegerd-Wszesław i Wissygin-Wszebor), Narbut, Butrym, Butowit, Źwinbut, Korybut, Butwił; turt (skarb, majątek), Witort, Gotort; wił (ufność), Radziwił, Erdziwił, Wiligajł; dowg i tuł (wiele), Mindowg (Mendog), Tulegerd; wojsz (gości), Wajsznor i Narwojsz (Gościrad), Wojszwił (Gościżyd), Wojszełk itd., itd. (…).” [ strona 25, 26, 27, 28 ].
Zygmunt Gloger w II tomie Encyklopedii Staropolskiej [ Warszawa 1901 ] zamieścił hasło „Imiona staro-polskie”, pod którym pisał: „Prawie każdy naród posiada właściwe swemu językowi imiona osobowe, wysnute z pojęć i ducha, które z upodobaniem nadaje dziatwie swojej. [ strona 264 ]. (…). Pod względem językowym, pisze uczony profesor Brückner o imionach słowiańskich, litewskich i wogóle aryjskich, że składały się zwykle z dwuch osnów, wyrażających życzenia pomyślności lub bogactw, dumy i nadziei, rzadziej bywały niezłożone. W naszych imionach przewijają się osnowy: lud, mił, mir, mier, sław i mysł.
Takiemiż są litewskie, oznaczające to samo: towt znaczy lud; min — mysł; mont pochodzi od żmudzkiego mantingas, bogaty i łotewskiego manta — majątek; gaił — groźny, luty; but — dom; turt — skarb, mienie; wił — ufność; gerd — sław. To też Towciwił znaczył dosłownie Strzeży-lud; Mindowg Wielomysł, Wisseger—Wszesław; Wojsznar — Gościrad; Narwojsz — Radgoszcz. [ strona 265 ] (…).”.
Dr Alina Naruszewicz – Duchlińska, w artykule pt. Surnames of Lithuanian Origin in the Polish Anthroponomical System, który został opublikowany w Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. Post konference material, red.Edita Marciulevičienė, Socialinių mokslų kolegija, Klaipėda 2008, strona 84 – 88, między innymi pisze: „(…). Names of Lithuanian origin appeared on a larger scale in the Polish onomic system in theIagiellonian period. The long-term neighbourhood of both nations should have resulted in a multiplicity ofnames of this kind. But is that the case? Let’s take a look at the presence of Baltic names in the canonist workfor the Polish onomastics, namely, The Dictionary of Etymology and Motivation by K. Rymut, which was builtin a nesting system and covered a significant majority of Polish names. The publication mentions thefollowing forms (in most cases they were polonised phonetically, graphically and morphologically): (…); Norwaisz, Norwoisz, Norwojsz, Norwisz, Norwajszas, Narwajsz, Narwoisz, Narwojsz, Narwojszy, Nawoysz, Narwisz < Nórvaišas/Narvaišas; (…). (…).”.
Tak więc w skrócie można powiedzieć, że dr Alina Naruszewicz – Duchlińska w artykule pt. Nazwiska pochodzenia litewskiego w polskim systemie antroponomicznym między innymi pisała, że „nazwiska pochodzenia litewskiego na większą skalę pojawiły się w polskim systemie onomicznym w okresie jagiellońskim. Długotrwałe sąsiedztwo obu narodów powinno było skutkować wieloma nazwami tego rodzaju. Ale czy tak jest? Przyjrzyjmy się obecności nazw bałtyckich w dziele polskiej onomastyki, a mianowicie Słowniku etymologiczno – motywacyjnym K. Rymuta, który został zbudowany w systemie zagnieżdżania i obejmował znaczną większość nazw polskich. W publikacji wspomniano o następujących formach (w większości przypadków były one spolszczone fonetycznie, graficznie i morfologicznie): (…); Norwaisz, Norwoisz, Norwojsz, Norwisz, Norwajszas, Narwajsz, Narwoisz, Narwojsz, Narwojszy, Nawoysz, Narwisz < Nórvaišas / Narvaišas; (…). (…).”.
W roku 2019 Wydział Neofilologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu opublikował opracowanie dr hab. Justyny B. Walkowiak pt. Litewskie nazwiska Polaków. Słownik etymologiczno – frekwencyjny. Na stronie 234 autorka słownika pod hasłem Narwojsz pisze: „NARWOJSZ – por. lit. n. złoż. Narvaiša, Nárvaišas, Nárvaišis, Nórvaiša, Nórvaišas (nor- + -vaiš). AB Narwojszewicz 1495. GG Narwojsz Ławaryszki 1792, Narwoysz Dubinki 1827. SGKP III s. 89, LPŽ II: 301, 335. P.”.
Justyna B. Walkowiak podaje też znaczenie komponentu:
• „nor – lit. norė́ti 'chcieć, pragnąć', nóras 'chęć, ochota, pragnienie, życzenie'” – strona 23,
• „vaiš – lit. váišės 'poczęstunek', váišinti 'częstować'” – strona 24.
Zatem, nazwisko Narwojsz jest spolszczoną formą litewskiej złożonej nazwy osobowej typu Narvaiša, Nárvaišas, Nárvaišis, Nórvaiša, Nórvaišas [ nor- + -vaiš ].
Znaczenie litewskiego nazwiska typu Narvaiša, Nárvaišas, Nárvaišis, Nórvaiša, Nórvaišas odnajdziesz w treści mojego postu.
Pozdrawiam – Roman.
Re: Nazwisko: Narwojsz
Witam,
mam taki przypadek:
Regnów, akt 2 z 1812: https://www.szukajwarchiwach.pl/49/440/ ... w4q8LfIBNA
Żeni się Jakub Narwoisz s. Jana i Anny z ? Tutaj niestety nie mogę dokładnie odczytać miejscowości.
Może ktoś z Państwa pomoże? Będę wdzięczny za pomoc z odczytaniem tej miejscowości i pokierowanie jaka to może być parafia. To jest chyba jedyny przypadek spoza Polski jaki mi się trafił (nie licząc Prus). Litwa pod kątem genealogii to dla mnie czarna dziura.
W innych aktach to nazwisko jest spolszczone i podawane jako Narwuś itp. Jednak ewidentnie z tego aktu ślubu wynika, że chodzi o nazwisko jak w tym temacie.
pozdrawiam
Tomek
mam taki przypadek:
Regnów, akt 2 z 1812: https://www.szukajwarchiwach.pl/49/440/ ... w4q8LfIBNA
Żeni się Jakub Narwoisz s. Jana i Anny z ? Tutaj niestety nie mogę dokładnie odczytać miejscowości.
Może ktoś z Państwa pomoże? Będę wdzięczny za pomoc z odczytaniem tej miejscowości i pokierowanie jaka to może być parafia. To jest chyba jedyny przypadek spoza Polski jaki mi się trafił (nie licząc Prus). Litwa pod kątem genealogii to dla mnie czarna dziura.
W innych aktach to nazwisko jest spolszczone i podawane jako Narwuś itp. Jednak ewidentnie z tego aktu ślubu wynika, że chodzi o nazwisko jak w tym temacie.
pozdrawiam
Tomek
-
Arek_Bereza
- Posty: 5925
- Rejestracja: pt 26 cze 2015, 09:09
- Otrzymał podziękowania: 5 times
Re: Nazwisko: Narwojsz
Racja, ale ja przecież nie cytowałem co do słowa. W miejscu "?" chodziło mi o miejscowość, a nie o panieńskie matki. W następnym zdaniu przecież podałem, że chodzi o miejscowość. Pan się zasugerował standardową formułką aktów.
-
Arek_Bereza
- Posty: 5925
- Rejestracja: pt 26 cze 2015, 09:09
- Otrzymał podziękowania: 5 times
Re: Nazwisko: Narwojsz
Nie, nie zasugerowałem się. Miejscowości szukałem. W okolicach Rukojni, bo tam najwięcej Narwojszów ale nie znalazłem a kłopot z odczytaniem mam. I zwykle na "Ty" tu jesteśmy Tomku
Wzmianka o słowie "syn" tak przy okazji
Chyba Wysobienice odczytuję (po korekcie)
Wzmianka o słowie "syn" tak przy okazji
Chyba Wysobienice odczytuję (po korekcie)
Ostatnio zmieniony wt 10 lis 2020, 20:50 przez Arek_Bereza, łącznie zmieniany 1 raz.
Re: Nazwisko: Narwojsz
Ja odczytałem miejscowość jako:
Wy?o?ie?icach
gdzie ? to litery, których nie jestem w stanie dopasować.
moje propozycje:
- Wysokiewicach
- Wyrobiewicach
itp.
Niestety google maps nie chce mi pomóc tego rozwiązać.
Wy?o?ie?icach
gdzie ? to litery, których nie jestem w stanie dopasować.
moje propozycje:
- Wysokiewicach
- Wyrobiewicach
itp.
Niestety google maps nie chce mi pomóc tego rozwiązać.