Mając na celu dobro Naszego Dziedzictwa Narodowego, jakim są bezcenne zbiory wiekowych ksiąg metrykalnych oraz uwzględniając ich stan i nieporządek dokumentacyjny z nimi związany podjąłem się zadania wielkiego, które chciałem wszystkim zainteresowanym zaprezentować. W celu zabezpieczenia, pełnego zinwentaryzowania oraz digitalizacji ksiąg metrykalnych w Diecezji Łomżyńskiej wraz ze stworzeniem nowych procedur w sprawie przekazywania ksiąg metrykalnych do Archiwum Diecezjalnego i prowadzenia przez tę instytucję pełnej dokumentacji odzwierciedlającej stan faktyczny, wpadłem na pomysł dokonania reformy.
1. Stworzyłem dokument:
"Propozycja zmian w funkcjonowaniu Archiwum Diecezjalnego w Łomży wraz z harmonogram ich wdrażania w zakresie ksiąg metrykalnych". Składa się z dwóch części, pierwsza to:
a)
"Podstawowe postulaty mające na celu usprawnienie działalności archiwum oraz zabezpieczenie ksiąg metrykalnych z obszaru diecezji łomżyńskiej"
zaś druga to:
b)
"Harmonogram wdrażania zmian wyżej przedstawionych"
W celu przybliżenia podstaw tej reformy przedstawia treść krótszej i podstawowej części pierwszej (postulaty):
1. Zinwentaryzowanie ksiąg metrykalnych znajdujących się we wszystkich parafiach oraz w Archiwum Diecezjalnym w Łomży
2. Przygotowanie Archiwum Diecezjalnego pod względem logistycznym do przyjęcia ksiąg metrykalnych
3. Przekazanie ze wszystkich parafii ksiąg metrykalnych, od których zamknięcia upłynęło 100 lat do Archiwum Diecezjalnego w Łomży
4. Napisanie i wydanie inwentarza z wykazem ksiąg metrykalnych w zasobach Archiwum Diecezjalnego w Łomży
5. Umieszczenie danych z inwentarza w formie elektronicznej w bazie archiwalnej Pradziad
6. Umieszczenia danych o stanie zachowania ksiąg metrykalnych z każdej parafii na stronie internetowej diecezji łomżyńskiej w zakładkach dotyczących poszczególnych parafii jako jednej z podstawowych informacji na temat parafii
7. Digitalizacja zebranych uprzednio ksiąg metrykalnych w Archiwum Diecezjalnym
8. Udostępnienie zdigitalizowanych ksiąg metrykalnych na stronie internetowej Polskiego Towarzystwa Genealogicznego (genealodzy.pl)
W części drugiej na 3 stronach zostały omówione wszelkie szczegóły poszczególnych punktów w celach informacyjnych i logistycznych.
Następnie stworzyłem w ramach punktu 1. (z przeznaczeniem do wypełnienia przez proboszczów parafii):
"Wzór formularza dotyczącego stanu zachowania ksiąg metrykalnych dla wszystkich parafii Diecezji Łomżyńskiej" obejmującego 3 strony uwzględniające zarówno same księgi metrykalne, jak też pozycje dotyczące ewentualnych sumariusz, raptularzy i alegat.
Potem, po pewnych przemyśleniach, mając na uwadze wszelkie przypadki i wyjątki z jakimi mogę się spotkać proboszczowie parafii, stworzyłem również 3 -stronicową :
"Instrukcję do wypełnienia formularza".
Następnie powstał:
"Wzór inwentarza ksiąg metrykalnych parafii Diecezji Łomżyńskiej dla Archiwum Diecezjalnego w Łomży". Obejmuje 3 warianty: 1. - dla parafii mających ponad 100 lat, których księgi są częściowo w parafii, częściowo w AD, 2. - dla parafii młodszych niż 100letnie oraz liczących ponad 100 lat, których zbiory jednak mają mniej niż całe stulecie i w całości znajdują się w zasobach parafii, 3. - dla parafii, które zostały włączone w 1992 roku do Diecezji Ełckiej, a których zbiory są w AD.
Ponadto stworzyłem w prezencie dla Archiwum Diecezjalnego w Łomży Inwentarz pomocniczy liczący blisko 30 stron pt.
"Wykaz zbiorów ksiąg metrykalnych parafii rzymskokatolickich z terenu Diecezji Łomżyńskiej w zasobach archiwów państwowych i kościelnych (z wyłączeniem Archiwum Diecezjalnego w Łomży)". To dzieło oparte na bazach pradziad, sezam oraz informatorach archiwalnych i kontaktach z Archiwami (przy okazji okazało się, że dane w bazie Pradziad zawierają błędy i nie jest ich tak mało). Posłuży ten inwentarz wszystkim użytkownikom, jak i pracownikom AD, by wiedzieli jakie są zbiory ksiąg metrykalnych z parafii tej diecezji poza AD i kancelariami parafialnymi.
Na spotkaniu z Jego Ekscelencją zaproponuję również sposób finansowania digitalizacji. Poproszę o zarządzenie na potrzeby Archiwum Diecezjalnego zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego tacy na jednej ze zwykłych mszy niedzielnych. Uzyskany dochód w skali całej diecezji, uwzględniając frekwencję w niej wiernych na podstawie statystyk, oszacowałem w wysokości co najmniej 100 tys zł. Można byłoby z tej sumy zakupić profesjonalny sprzęt do digitalizacji w postaci: Atiz BookDrive Pro (ponad 50 tys. zł) oraz pokryć koszty zakupów ewentualnych nowych regałów, bezkwasowych pudeł archiwizacyjnych dla ksiąg, dysków zewnętrznych i innych materiałów potrzebnych dla archiwum, może nawet pokryć wynagrodzenie osoby, która digitalizowałaby księgi. Pozostała jeszcze sprawa ksiąg metrykalnych, które są w posiadaniu osób i instytucji niepowołanych do tego, ale tego punktu rozwijał nie będę, bo sprawa jest bardzo skomplikowana i dotyczy wielu aspektów, które przedstawię osobiście na spotkaniu z ks. biskupem. Nie po to nasi przodkowie ratowali te księgi z narażeniem życia w czasach wojen, powstań, pożarów, byśmy mieli to zniweczyć. Mam nadzieję, że moje pozytywne podejście do sprawy będzie trwało nawet po wakacyjnym spotkaniu, miejmy nadzieję udanym
Pozdrawiam!
Marek
? mam nadzieję, że tych, których nie ma to tylko omyłka, a nie coś gorszego... 