genealog1981 pisze: […] Gospodarz czynzownik. Czy to byli gospodarze ktorzy wynajmowali mieszkanie u kogos?
Sandro,
wynajmujący mieszanie u kogoś, to dawniej
komornik, inaczej lokator.
Ubogi chłop bez roli mieszkający u innego chłopa, to był
kątnik.
Przy wypisywaniu metryk, w księgach parafialnych, obok wykonywanego zawodu spotykamy określenie przynależności klasowej, przykładowo na Mazowszu:
-
włościanin, tak nazywano wszystkich mieszkańców wsi nie będących dziedzicami i szlachtą, w XIX wieku określenie chłopa, oprócz kmieć, rolnik, czy wieśniak;
-
gospodarz, kmieć, czyli chłop który prowadził gospodarstwo takiej wielkości, że pozwalało gospodarzowi utrzymać z niego siebie i swoją rodzinę bez konieczności dorabiania u innych (po uwłaszczeniu zwykle właściciel tego gospodarstwa /*). Stał on wysoko w hierarchii społecznej wsi, gospodarując na jednym łanie (17 ha) lub na więcej [gospodarz na pół łanie (ok. 9 ha) - półrolnik; gospodarz na ćwierć łanie (ok. 4,5 ha) - kwartnik].
W odróżnieniu od gospodarza, chłop nazywany
zagrodnikiem, też prowadzi gospodarstwo, ale o niezbyt dużej wielkości i musiał jeszcze imać się innych prac.
Gospodarz czynszownik, to taki, który nie miał obowiązków pańszczyźnianych, bo np. gospodarował na gruntach nie obsadzonych pierwotnie przez chłopów (tzw. pustki lub grunty poza tabelowe), za co
płacił czynsz umowny, na podstawie kontraktu czynszowego (stąd czynszownik).
Czynszownikami byli np. – jak napisał powyżej Henryk - nasiedleni koloniści, którzy nigdy nie mieli obowiązków pańszczyźnianych wobec folwarku.
- - - - -
*/ Reformy uwłaszczeniowe zostały wprowadzone i wykonane przez władze zaborcze:
- w latach 1811-1850 w zaborze pruskim,
- w 1848 r. w zaborze austriackim (wprowadzane w ciągu 50 lat),
- w roku 1861 na tzw. Ziemiach Zabranych (wschodnie ziemie zaboru rosyjskiego, które nie weszły w skład Królestwa Polskiego),
- a także w roku 1864 roku w Królestwie Polskim, gdzie ‘chłop czynszowy’, zwany również okupnikiem, był to chłop pańszczyźniany opłacający okup, jak nazywano czynsz płacony w zamian za odrabianie pańszczyzny. Dekretem z dnia 19 lutego/2 marca 1864 r. car Aleksander II uwolnił wszystkich chłopów od pańszczyzny na rzecz dworu, przyznał im wolność osobistą i prawo własności do posiadanej ziemi, którą od tej daty mogli swobodnie dysponować.
Łączę pozdrowienia –
Lidia
P.S.
Tak przy okazji, nawiązując do Twojego pytania.
Współcześnie, na rynku nieruchomości mieszkaniowych
pojęcie „czynszu” funkcjonuje w dwóch odmianach, czyli czynszu administracyjnego oraz czynszu najmu.
Czytaj więcej:
https://samorzad.infor.pl/sektor/zadani ... okosc.html
