O tym możemy podyskutować.
Na ogól przyjmuje się*, że rejestracja w "C.K." była religijna ze skutkami cywilnymi i pierwsze - pierwsze w ogóle - cywilne to jest sowiecki ZAGS (1939 ew. 1944) lub USC w 1946.
Wszystkie więc były "przedcywilne" wg powyższego. Jednocześnie istnieje pogląd o cywilnym charakterze ksiąg mojżeszowych po 1875 roku.
Przy tej interpretacji (cywilne zaistniały w 1875 w przypadku mojżeszowych) okres przedcywilny rejestracji żydowskiej to do 1875 roku. Od którego? Co najmniej 1784 - wymóg urzędowy lub znacznie (wieki, nie lata) wcześniej - o ile nie wymagamy "zachowały się" i "powszechnie".
Poza tym chyba najistotniejsza rzecz - spisy obciążeń (podatki odprowadzane przez wspólnoty i przez nie ściągane od ludności), przynależności do gminy i inne "normalne"
Czy do 1946, czy do 1939, czy do 1875 (zależnie co uznamy za okres cywilny), ale wszystko co przed którąś z tych dat to rejestracja mojżeszowa "przedcywilna".
*
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zes ... spol/55222
"Paragraf szósty uniwersału z 20 II 1784 roku stanowił: Żydzi powinni także prowadzić trojakie rejestry z przepisanymi rubrykami, z małą zmianą z powodu ich religijnego wyznania. Proces budowy systemu żydowskich okręgów metrykalnych podjęty przez władze austriackie zapoczątkowało rozporządzenie ministerstw: spraw wewnętrznych, sprawiedliwości oraz wyznań religijnych i oświaty z 15 III 1875 roku, ogłoszone 14 IX 1876 roku (Dz. Ustaw Krajowych R.1876, nr 55). Żydowski okręg metrykalny w Tarnowie obejmował obszar którego granice ulegały zmianom, z których największa miała miejsce w 1877 roku, kiedy to część gmin należących rok wcześniej do okręgu w Żabnie znalazło się w granicach żydowskiego okręgu metrykalnego Tarnów."
*
http://www.agad.gov.pl/inwentarze/Mojz300x.xml
Patent tolerancyjny z 1781 r. nie objął religii mojżeszowej. Jednocześnie, zgodnie z zasadami reformy józefińskiej, patentem cesarskim z 15 III 1782 r. proboszczowie katoliccy zostali urzędnikami stanu cywilnego również w stosunku do wyznań niechrześcijańskich. Ogólne normy dotyczące wpisów do ksiąg metrykalnych z r. 1784 stanowiły, że urzędowe księgi zawierające akty urodzeń, ślubów i zgonów będzie prowadził tylko proboszcz katolicki.
Izraelickie księgi metrykalne sporządzane przez urzędników gminnych (rabinów) miały odtąd wyłącznie prywatny charakter.
Patent z 1789 r. pozwolił wyznawać religię mojżeszową bez żadnych przeszkód i przyznał synagogom takie same prawa, jakie posiadały kościoły katolickie. Prowadzenie metryk gminy żydowskiej powierzono rabinowi. Dopiero jednak rozporządzeniem z 10 VII 1868 r. postanowiono ostatecznie, że metryki te mają moc prawną i uchylono kontrolę ksiąg mojżeszowych przez księży katolickich.
Zasada prowadzenia metryk przez rabina utrzymała się do 1875 r., a zniesiona została reskryptem C. K. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 15 III 1875 r., dotyczącym prowadzenia metryk izraelitów w Galicji, uzupełnionym dokładną instrukcją. Funkcję tę powierzono osobnym urzędnikom zatwierdzanym przez władze państwowe.
---
zabór pruski ..chyba najprościej (z publikacji bez ograniczeń) przez inwentarze z
https://www.jhi.pl/zbiory/inwentarze
w tym spisy "parafian" tj członków gmin, wyborcze i inne
ale można i inaczej podejść
Nikt chyba nie neguje wyznaniowego podziału w Królestwie Polskim po 1825 - i nie jest istotne, że rejestracja bywała np w Warszawie nie przez rabina, a w cyrkule. Nie zmienia to faktu, że po 1825, a przed 1939 cywilnego USC w Warszawie nie było (1939 nie 1946 z uwagi na niemiecki cywilny dla Niemców).
Ta sama zasada dotyczyła rejestracji osób wyznania mojżeszowego w zaborze pruskim (nie jestem pewny czy całym) przed 1874 rokiem - wtedy gdy cywilnych urzędów stanu cywilnego nie było religijne związki były rejestrowane przez magistraty, a później (do sprawdzenia od kiedy) policje, landsraty etc
Tak samo chyba byli traktowani bezwyznaniowcy (np apostaci? dysydenci? niezarejestrowane /nieuznawane grupy wyznaniowe?)
Przed wprowadzeniem cywilnych pruskich USC w 1874 - rejestracja "zdarzeń typu ASC" istniała i z zasady była powszechna. Czy od 1772? Nie wiem. do 1795 chyba na pewno, a na pewno przed 1874:)
P.S. i mojżeszowe rozwody były (jak mi się zdaje:) orzekane nie przez cywilne sądy, a "wewnętrznie" przez religijne