Żyrardów z końca XIX i początku XX wieku był skupiskiem ludzkim niezwykle, barwnym narodowościowo i wyznaniowo, jak na mazowiecką prowincję. Ludność Żyrardowa dzieliła się na kilka grup narodowościowych, a mianowicie: Polaków, Niemców, Czechów, Austriaków, Żydów. Anglicy, Szwajcarzy, Holendrzy, Rosjanie i Włosi stanowili już mniej liczne grupy obcych imigrantów. Cudzoziemcy przybywający do Żyrardowa to przede wszystkim pracownicy fabryki i przez nią głównie sprowadzani.
Zróżnicowanie narodowościowe spowodowało m.in. znaczne zróżnicowania wyznaniowe wśród mieszkańców. Obok większości katolickiej występowały również wyznania protestanckie (w tym głównie ewangelicko-augsburskie i ewangelicko-reformowane), mojżeszowe i baptystyczne.
Na temat historii
Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Żyrardowie można wiele dowiedzieć się z artykułu zamieszczonego na jej stronie internetowej.
Można tam przeczytać, że: „
W 1915 roku władze carskie zaczęły wywozić ewangelików w głąb Rosji. Główną przyczyną tych masowych deportacji była daleko posunięta nieufność do ewangelików jako do potencjalnych sympatyków Niemców, choć nie dawali oni po temu żadnych powodów. Już w styczniu 1914 roku naczelnik powiatu błońskiego wydał polecenie wójtowi gminy, aby wysiedlił z Żyrardowa pruskiego poddanego Franca Jakubowicza jako podejrzanego o wrogą działalność na rzecz obcego mocarstwa. Proces wysiedlania z gminy Żyrardów ludności ewangelickiej nasilał się…” (dalej czytaj na podanej powyżej stronie).
Pozdrawiam –
Virg@
...........................................
Edit – 1 czerwca 2009
Może informacje na temat członków interesujących Ciebie rodzin wyznania ewangelicko-augsburgskiego znajdziesz w istniejących zasobach archiwalnych.
(1)
„Świeckie urzędy i księgi stanu cywilnego utworzone zostały na terenie Księstwa Warszawskiego na mocy wprowadzonego z dniem 1 maja 1808 r. Kodeksu Napoleona (Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego t. I: s. XXXVI, Nr 2, s. 46-47; Nr 9, s. 195-201; Nr 10, s. 231-236); obowiązywały do końca 1825 r.
Od 1826 r., na mocy postanowienia Księcia Namiestnika z 3 listopada 1825 r. na terenie Królestwa Polskiego wprowadzono właściwie religijny charakter akt stanu cywilnego: w wyznaniach chrześcijańskich akta stanu cywilnego połączono z metrykami kościelnymi - urzędnikami stanu cywilnego byli przełożeni parafii, a w wyznaniach niechrześcijańskich - burmistrzowie lub osoby świeckie uprawnione przez władze (Dziennik Praw Królestwa Polskiego: t. 10, s. 41-84; t. 11 s. 15-29).
Na pastorów
parafii ewangelicko-augsburgskich obowiązek utrzymywania ksiąg religijno-cywilnych, w tym akt stanu cywilnego, nakładały także dekrety i ukazy dotyczące ustanowienia Konsystorzy dla wyznań ewangelickich; w gestii konsystorzy znajdowały się także sprawy Hernhutów czyli Braci Morawczyków i Menonistów zamieszkałych w Królestwie Polskim.
Nowe, ogłoszone 24 czerwca 1836 r., Prawo o Małżeństwie, w przeciwieństwie do Kodeksu Napoleona traktującego małżeństwo jako umowę cywilną, której zawarcie i rozwiązanie zależało od władz cywilnych, zawarcie małżeństwa uzależniało od władz duchownych, a obrzęd religijny zyskał pierwszeństwo przed czynnościami cywilnymi tj. spisaniem aktu. Skutki cywilne zawartych małżeństw przekazano do kompetencji sądom cywilnym (Dziennik Praw Królestwa Polskiego, t. 18 s. 46-297). Wyznaniowe prowadzenie ksiąg stanu cywilnego oparte na postanowieniu Księcia Namiestnika z 3 listopada 1825 r. obowiązywało na terenie byłego Królestwa Polskiego do 31 grudnia 1945 r. Świeckie urzędy stanu cywilnego jako jednolite w całym kraju organy administracji państwowej powołane zostały na mocy dekretu z 25 września 1945 r. (Dz. U. 1945 Nr 48, poz.: 272, 273).”
Urząd Stanu Cywilnego Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Żyrardowie Filiał Karolew, daty 1871-1901 (odsyłacz):
http://baza.archiwa.gov.pl/sezam/index. ... dów&word2=].
Filiał parafii Żyrardów-Wiskitki w Karolewie powstał w 1871 r. Siedzibą urzędnika stanu cywilnego był Karolew.
Zawartość: unikat zgonów 1871-1890, sygn. 1; unikat urodzonych 1886-1889 (wyłącznie skorowidz), 1890-1901, sygn. 2.
(2)
Albert Breyer –
spuścizna (1889-1939; nauczyciel szkoły niemieckiej w Sompolnie pow. kolski, badacz - regionalista).
Żyrardów - Karolew - Lutkówka [notatki materiałowe dotyczące osadnictwa, kościołów i szkół niemieckich w XVIII i XX w.]; 1933-1936.
(3)
Żyrardów-Wiskitki, księgi ludności stałej w latach 1874-1915.